Budżety

.

.

… czyli o tym, że władza to pieniądz

.

.

.

     Każda zorganizowana zbiorowość jest funkcjonującym systemem. Co dnia wszystkie elementy systemu wchodzą w relacje między sobą. Jeśli system jest sprawny to w wyniku tych relacji powstaje wartość dodana, która służy zaspakajaniu potrzeb najbardziej elementarnych  elementów systemu – ludzi. System, który zaspakaja potrzeby ludzi – trwa i się rozwija.

.

     Każdy system ma jakiś wewnętrzny system zarządzania (regulacji). Zarządzanie społecznością to nic innego stworzenie warunków dla pomnażania dóbr i wpływanie na przepływy dóbr. Dobra zaspakajają potrzeby ludzi. Im sprawniej ten proces przebiega tym silniejsza i bardziej stabilna organizacja społeczeństwa.

.

przeplywy     Zarządzanie to wpływanie na przepływy dóbr: stymulowanie ich powstawania i realizacja dystrybucji. Stymulowanie powstawania dóbr to z zasady tworzenie ustrojowych przesłanek dla prowadzenia swobodnej działalności gospodarczej. Dystrybucja dóbr polega na tym, że częścią dóbr każda jednostka dysponuje indywidualnie, a resztę oddaje na cele wspólne społeczności. Dobra przeznaczone na cele wspólne tworzą budżet.

.

     Zarządzanie to dystrybucja, dzielenie dóbr. Każda władza ma tyle siły sprawczej ile ma dóbr do podziału. Im większy budżet tym więcej władzy. W Unii Europejskiej dystrybucja dóbr odbywa się na czterech – pięciu poziomach: centralnym, krajowym, regionalnym (ew. też subregionalnym), gminnym. Siła władzy centralnej to budżet Unii Europejskiej, krajowej to budżety państw, regionalnej to budżety regionów (subregionów), gminnej to budżety gmin. Kto nie ma czym dzielić, nie ma budżetu, ten nie ma władzy.

.

     Władza to dostęp do dóbr. Lgniemy do miejsc, gdzie tych dóbr jest obfitość i stąd generalnasz niemal powszechny pęd do władzy. Podporządkowujemy się władzy  w oczekiwaniu na dobra, które w konsekwencji podporządkowania mają na nas spłynąć. Nie ma i nie było w historii takiej władzy, która by nie dzieliła dóbr. Nawet wódz, który szedł na wojnę obiecywał żołnierzom liczne dobra po trudach walki (z reguły miały to być dobra zabrane pokonanemu przeciwnikowi). Jeśli jednak taki wódz przegrywał jedną lub dwie bitwy wówczas żołnierze odchodzili od niego, a nierzadko przechodzili do obozu wroga. Zawsze idziemy tam gdzie dają.

.

.

Aleksander Macedoński

.

alexander     Aleksander Macedoński był największym zdobywcą w historii. W ciągu dwunastu lat swojego panowania stworzył imperium o powierzchni około 5 mln kilometrów kwadratowych, to jest nawet więcej niż obecna powierzchnia Unii Europejskiej. Stworzył to imperium z niczego, wychodząc z malutkiej i biednej, będącej na skraju bankructwa, Macedonii. Kluczem do sukcesu Aleksandra były nieprzebrane skarby Persji, które zdobywał w każdej z bitew. Podbił też słynący z bogactw Egipt, nazywany spichlerzem starożytności, a na końcu zwrócił się ku równie bajecznie bogatym Indiom. Żołnierze szli za Aleksandrem jak w ogień, bo każda bitwa oznaczała dla nich nowe dzielenie skarbów zdobytych na bogatych Persach. Macedończycy walczyli dla pieniędzy, a nie dla idei lub o słuszną sprawę.

.

.

Budżet czyli narzędzie władzy

.

wor     W uproszczeniu, budżet stanowi część oddawanych przez nas dochodów. Z tego co wywalczymy naszą codzienną walką, część oddajemy do wspólnego wora. Tych, którzy dzielą skarby w tym worze, nazywamy władzą. Różnica między nami a nimi polega na dostępie do tego wora ze skarbami. Ogół ludzi nie ma bezpośredniego dostępu do wora, dostęp mają wybrani – władza. Władza rozdziela dobra, czyli pieniądze budżetowe. To rozdzielanie dóbr jest podstawowym atrybutem władzy. Władza, która nie rozdziela dóbr, bardzo szybko przestaje być władzą.

.

.

.

.

Budżet Unii Europejskiej

.

eu2     Budżet Unii Europejskiej na lata 2014 – 2020 wynosi niemal 140 mld euro średniorocznie. W 2/3 pochodzi ze składek członkowskich państw, które wynoszą 0,7% ich PKB. Gdyby przełożyć to na bezpośrednią składkę płaconą przez statystycznego obywatela to wynosiłaby ona 64 eurocenty dziennie czyli około 2,60 złotych dziennie. Drugim źródłem budżetu UE jest 0,3% podatku VAT każdego z państw Unii co stanowi około 11,5% budżetu UE. Trzecim największym składnikiem są cła. Największe cła wwozowe dotyczą, oczywiście, produktów rolnych. Gdyby zlikwidować te cła i znieść dopłaty do unijnego rolnictwa żywność byłaby co najmniej o połowę tańsza. Zamykamy nasz rynek rolny przed biedniejszymi państwami po to, żeby uzyskane z ceł pieniądze podzielić między naszych rolników – w latach 2014 – 2020 europejscy rolnicy otrzymają z budżetu Unii 373,5 mld euro. Tak zwany fundusz spójności Unii przewiduje wsparcie finansowe państw głównie słabiej rozwiniętych kwotą 324,7 mld euro. Mając w perspektywie takie pieniądze czy państwa biedniejsze nie będą lgnąć do Unii jak mucha do miodu?

.

eu5     Niemal 140 mld euro rocznie rozdzielanych jest dla pożytku niemal 500 mln obywateli Unii Europejskiej. Czy nowe państwa chciałyby tak chętnie przystępować do Unii gdyby nie miały perspektywy korzystania z jej środków zawartych w budżecie? Czy państwa „starej Europy” godziłyby się tak chętnie na przyjmowanie nowych członków, gdyby nie liczyły na łatwe „skolonizowanie” państw kandydujących? Atrakcyjność projektu pod nazwą Unia Europejska jest proporcjonalna do ilości pieniędzy jakie ma ona do zaproponowania  dla swoich członków. Taka jest atrakcyjność każdej władzy. Dopóki Europa ma pieniądze, dopóty są chętni do wstępowania do niej. Jeśli zabraknie pieniędzy to zakończy się projekt pod nazwą Unia Europejska. Póki widać jeszcze jakieś pieniądze, póty są chętni do głoszenia wzniosłych idei braterstwa, solidarności, równości itd itp …

.

.

Budżety krajowe

.

eu4     Na budżet Polski składają się głównie wpływy z podatku VAT, akcyzy (energia elektryczna, ropa naftowa, węgiel, alkohol, wyroby tytoniowe, samochody), oraz podatki dochodowe od osób fizycznych (PIT) i osób prawnych (CIT). Znaczącą częścią budżetu jest póki co różnica między wysokością naszej składki do UE i kwotami, które z Unii do naszej gospodarki napływają. Pomoc unijna netto stanowi około 4% budżetu Polski. Statystycznie na budżet Polski każdy jej mieszkaniec oddaje 2 złote dziennie.

.

     Wydatki państwa czyli pieniądze, które rząd wydał dla pożytku wspólnego obywateli były wyższe od przychodów o ponad 30 mld złotych. Ponieważ nadwyżka wydatków nad przychodami powtarza się co roku, więc znaczącą pozycją są odsetki płacone od narastającego długu publicznego – w 2012 roku wyniosły ponad 42 mld złotych czyli ponad 15% wpływów budżetowych. Każdy z mieszkańców Polski (z dziećmi włącznie) płaci codziennie 44 grosze tytułem spłaty odsetek długów zaciągniętych przez polskie rządy. Płacimy obcym 44 grosze dziennie za to, że pozwalają nam się dzięki naszej pracy rozwijać. Składkę dla tych obcych, którzy dają nam kapitał, można nazwać „Podatkiem od kultury Zachodu”, bo pieniądz nie ma wartości materialnej, a jest wyłącznie wymysłem kultury.

.

budzet2     Na diagramie obok przedstawiony jest budżet Polski po stronie wydatków w roku 2013. Największą jego część stanowią dotacje i subwencje, w sumie 163 mld złotych. Subwencja - Leksykon budżetowy Biura Analiz Sejmowych – Subwencje – jest nieodpłatną i bezzwrotną pomocą mającą na celu wsparcie ogólne. Dotacja – Leksykon budżetowy Biura Analiz Sejmowych – Dotacje – jest nieodpłatną i bezzwrotną pomocą udzielaną na realizację konkretnych zadań. Subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego wyniosły około 50 mld złotych. Dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego wyniosły około 41 mld złotych. Państwo jest tak silne jak suma subwencji i dotacji, które daje jednostkom samorządu terytorialnego. Wysyła jasny przekaz – jeśli będziecie posłuszne to będziemy wam płacić. Podobną strukturę przepływów mają chyba wszystkie państwa Unii Europejskiej. Władza oznacza pieniądz.

.

.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego

.

     W Polsce mamy trzyszczeblową strukturę władzy: województwa, powiaty i gminy. Nie odbiegamy w tym zakresie od innych państw europejskich, część z nich ma strukturę dwustopniową, część trzystopniową. W Europie Zachodniej te podziały na jednostki samorządu terytorialnego często wynikają z zaszłości historycznych. Zarówno granice terytorialne jednostek samorządu terytorialnego jak i kompetencje od wielu lat pozostają niezmienne.

.

     Holandia uznawana jest za kolebkę europejskiego systemu samorządu terytorialnego, samorzadbo tam już w XV wieku wprowadzono system powoływania władz miejskich drogą wyborów (rady miejskie, burmistrz, ławnicy). W Szwajcarii uważanej za bezpośrednią demokrację chłopską system wyłaniania przedstawicieli działa od około 500 lat, w tym w formie niezmiennej od roku 1848 kiedy powstał Związek Szwajcarski. We Francji – Francja – od czasów Napoleona, w Szwecji – od 1862roku, kiedy wydano Ustawę dotycząca funkcjonowania administracji lokalnej, w Austrii – 1867 roku, czemu podwaliny dała tak zwana Konstytucja grudniowa. Za to w Polsce w ostatnich 200 latach system władz lokalnych zmienił się ponad 20-krotnie (reformy miały miejsce m.in. w 1946, 1950, 1957, 1975, 1999).

.

     Podziały administracyjne państw są bardzo różnorodne i wynikają w dużej części z zaszłości historycznych. W Holandii, która jest niewiele większa od naszego województwa mazowieckiego (powierzchnia Holandii – 41 526 km²) jest 12 prowincji, 3 gminy specjalne (położone na Karaibach) i 458 gmin (zwyczajnych).  Szwajcaria, która jest podobnie mała jak Holandia (41 285 km²) podzielona została na 20 kantonów, 6 półkantonów i 2.352 gminy (stan na 1.01.2014).  Zatem, znacznie mniej „ludna” Szwajcaria jest znacznie bardziej „rozdrobniona” od porównywalnej powierzchniowo Holandii. Z kolei, Niemcy, które są najludniejszym państwem w Europie (81,1 mln mieszkańców) podzielone są na 16 krajów związkowych (Land), 295 okręgów (Landkreise), 107 miast poza okręgami (kreisfreie Städte), 4 okręgi rządowe (Regierungsbezirk) i związanych z nimi 19 rejencji (Rejencje Bawarii‎, Rejencje Badenii-Wirtembergii‎, Rejencje Hesji‎, Rejencje Nadrenii Północnej-Westfalii‎), i 11.091 gmin (Gemeinde) – stan na 1.01.2015 r. A zamieszkała przez zaledwie 66 mln mieszkańców Francja podzielona jest na 27 regionów (région), 101 departamentów (département), 342 okręgi (arrondissement), 4.040 kantony (canton) i aż 36.679 gmin (commune) – listę oraz podstawowe dane statystyczne regionów i departamentów francuskich. Zatem, mająca znacznie mniej mieszkańców Francja jest znacznie bardziej „rozdrobniona” niż Niemcy. W Polsce mamy 16 województw – województw, 380 powiatów - powiatów – i 2.479 gmin – gmin. Podział stosunkowo prosty, ale mający zaledwie 16-letnią historię (obowiązuje od 1.01.1999 r.).

samorzad1

     Największymi źródłami własnych wpływów budżetowych są (Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego) – http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20032031966:

• dla województw (art. 6):

– 75,8% wpływów stanowi 14,75% udział w podatku dochodowym od osób prawnych mających siedzibę na obszarze województwa,

– 15,1% wpływów stanowi 1,6% udział w podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze województwa,

– 2,4% wpływów stanowią dochody z majątku województwa,

Zatem, organy samorządowe województw powinny w największym stopniu dbać o rozwój przedsiębiorczości.

• dla powiatów (art. 5):

– 58,8% wpływów stanowi 10,25% udział w podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze powiatu,

– 14,5% wpływy z usług stanowiące 5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej,

– 5,4% wpływów stanowią dochody z majątku powiatu,

Zatem, organy samorządowe powiatów powinny w największym stopniu dbać o przyrost liczby ludności.

• dla gmin (art. 4):

– 40,7% wpływów stanowi 39,34% udział w podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszkałych na obszarze gminy,

– 24,8% wpływów stanowi podatek od nieruchomości leżących na terenie gmin,

– 6,7% wpływów stanowią dochody z majątku gmin.

Zatem, organy samorządowe powiatów powinny w największym stopniu dbać o przyrost liczby ludności i rozwój przedsiębiorczości (bo stawka podatku od nieruchomości w 2015 roku wynosi do 23,13 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej – OBWIESZCZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2015 r. - Monitor Polski rok 2014 poz. 718).

19

     Jednocześnie dotacje i subwencje z budżetu państwa stanowiły ponad 50% budżetów gmin, prawie 40% budżetów miast na prawach powiatu, ponad 70% budżetów powiatów i ponad 55% budżetów województw. Dotacje i subwencje stanowią w tym wypadku silny atrybut władzy. Miarą samorządności są dochody własne gmin. W sytuacji, kiedy średnio około połowę wpływów jednostek samorządu terytorialnego stanowią dotacje i subwencje Skarbu Państwa trudno mówić o rzeczywistej samorządności i wykazywaniu pomysłowości w pozyskiwaniu dochodów i rozwoju gospodarczym. W końcu, czy się stoi, czy się leży … subwencje i dotacje i tak napłyną.

.

[ciąg dalszy nastąpi]

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>