CETA

.

.

.

     Świat nie rozwija się równomiernie. Państwa bogate są coraz bogatsze, a  państwa biedne stają się coraz biedniejsze. Bogaci wiele mówią o pomocy dla biednych, ale biedni na naszych oczach co dnia umierają. Media zwyczajnie nas okłamują, kiedy przekazują inny obraz świata. Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy służą przede wszystkim bogatym krajom Zachodu. W szczególności, MFW w 2013 roku 45% swoich środków kierował na wsparcie Grecji, Portugalii, Irlandii, Cypru, a kolejne 46% na wsparcie Meksyku i Polski. Niecałe 10% szło na potrzeby reszty świata.

.

world1     W latach 1990 – 2015 Produkt Krajowy Brutto (nominalny) na mieszkańca Ziemi wzrósł z 5.414 $ (1990) na 15.470 $ (2015), czyli 2,86 razy. Jest to wzrost znaczny, który dokonany został w okresie jednego pokolenia. Nie oznacza jednak wcale, że każdemu mieszkańcowi naszego globu w jednakowym stopniu się polepszyło.

.

Jak w tym czasie wzrosło bogactwo bogatego Zachodu?

• Na przeciętnego mieszkańca Stanów Zjednoczonych przypadał w roku 1990 PKB – 23.955 $, a w roku 2015 – 55.837 $, czyli wzrost 2,33 razy.

• Mieszkaniec Unii Europejskiej w roku 1990 wytwarzał bogactw za 14.940 $, a w roku 2015 – 37.677 $. Czyli nastąpił wzrost 2,52 razy.

• Bogactwo mieszkańca państw OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju: Australia, Austria, Belgia, Chile, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Izrael, Japonia, Kanada, Korea Południowa, Luksemburg, Łotwa, Meksyk, Niemcy, Norwegia, Nowa Zelandia, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Wielka Brytania, Węgry, Włochy) wzrosło z 16.517 $ w 1990 roku, do 39.741 $ w 2015 roku. Czyli wzrost 2,41 razy.

Niemiec wzbogacił się 2,48 razy (rok 1990 – 19.033 $, rok 2015 – 47.268 $), Francuz wzbogacił się 2,27 razy (rok 1990 – 17.505 $, rok 2015 – 39.678 $).

.

.

Jak w okresie ostatniego ćwierćwiecza rosło bogactwo reszty świata?

.

subsah• Na mieszkańca Afryki Subsaharyjskiej tzw. Czarna Afryka – na południe od Sahary, 52% powierzchni Afryki (Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Demokratyczna Republika Konga, Dżibuti, Erytrea, Etiopia, Gabon, Gambia, Ghana, Gwinea, Gwinea Bissau, Gwinea Równikowa, Kamerun, Kenia, Komory, Kongo, Lesotho, Liberia, Madagaskar, Malawi, Mauritius, Mozambik, Namibia, Nigeria, Republika Środkowoafrykańska, Republika Zielonego Przylądka, Rwanda, Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Suazi, Tanzania, Togo, Uganda, Wybrzeże Kości Słoniowej, Wyspy Św. Tomasza i Książęca, Zambia, Zimbabwe) w roku 1990 przypadało PKB równe 1.640 $, a w roku 2015 – 3.695 $. Wzrost 2,25 razy.

• Bogactwo mieszkańca państw IDA (International Development Association), czyli grupy 77 najbiedniejszych państw świata objętych programem pomocowym Banku światowego, wzrosło z 952 $ w roku 1990, do 2.521 $ w roku 2015. Czyli wzrost 2,65 razy.

.

world2     Państwa biedne wcale nie doganiają bogatego Zachodu. Od ćwierć wieku proporcje dostatku między krajami bogatymi, a krajami biednymi nie zmieniają się. Natomiast rośnie między nimi różnica, a nawet przepaść, wyrażona w liczbach bezwzględnych. O ile w roku 1990 różnica między PKB na mieszkańca państw o wysokich dochodach (18.092 $), a PKB mieszkańca państw o niskich dochodach (721 $) wynosiła 17.371 $, to w roku 2015 wyniosła ona: 44.698 $ – 1.645 $ = 43.053 $.

Przepaść się pogłębia, świat bogatych i biednych coraz bardziej się rozchodzą.

.

.

Bogatsi wśród bogatych

.

     Ameryka Północna należy do najbogatszych regionów na naszym globie. W roku 1990 PKB na mieszkańca wynosiło 23.567 $, a w roku 2015 – 54.680 $, czyli wzrost 2,32 razy. W tym samym okresie bogactwo mieszkańca Strefy Euro wzrosło z 16.772 $ do 39.963 $, czyli 2,38 razy. W liczbach bezwzględnych różnica na jednego mieszkańca między Ameryką Północną a Europą (bogatszą częścią Europy) wzrosła z 6.795 $ w roku 1990 do 14.719 $ w roku 2015. Niby niemal wszystkie państwa rozwijają się w podobnym tempie, ale różnice bezwzględne między nimi są coraz większe.

.

eu1     Dodatkowo, różnice w bogactwie nominalnym przekładają się na różnice w bogactwie realnym. Proporcje między dochodami i kosztami utrzymania utrzymują się w Ameryce Północnej i w Strefie Euro na podobnym poziomie. Różnica w realnym PKB na jednego mieszkańca między Stanami Zjednoczonymi a Strefą Euro wynosiła w roku 1990 – 7.183 $, w roku 2015 –   15.875 $, czyli w okresie ćwierć wieku różnica między USA i EZ (Eurozone) uległa podwojeniu.

.

jap1     W drugiej połowie lat osiemdziesiątych i pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych na numer jeden w gospodarce światowej wyrastała Japonia. W roku 1995 PKB na głowę mieszkańca nominalne było w Japonii o 13.740 $ wyższe niż w Stanach Zjednoczonych.

.

     Kiedy więc w maju 2000 roku Rada Europejska na posiedzeniu w Lizbonie przyjęła program rozwoju dla Europy, w jego preambule wskazała dwa wzorce do doścignięcia: Stany Zjednoczone i Japonię. Plan został założony na 10 lat, a jego celem było uczynienie Europy najbardziej dynamicznym i konkurencyjnym regionem gospodarczym na świecie, rozwijającym się szybciej niż USA. Zamierzano to osiągną przez realizację trzech celów:

• po pierwsze, zagnać ludzi do pracy (współczynnik zatrudnienia miał wzrosnąć do 70% dla mężczyzn i 60% dla kobiet),

• po drugie, zwiększyć środki na badania i rozwój (do 3% PKB),

• po trzecie, odbiurokratyzować gospodarkę.

.

ue2     Kiedy okazało się, że realizacja Strategii Lizbońskiej nie przynosi spodziewanych efektów wówczas w marcu 2010 roku Komisja Europejska przyjęła kolejny program rozwoju pod nazwą Europa 2020. Cele tej strategii częściowo pokrywały się z celami Strategii Lizbońskiej (zwiększyć środki na badania i rozwój do 3% PKB), częściowo były rozwinięciem dawnych celów (zwiększyć zatrudnienie do 75%), a w części były całkiem nowe (zwiększenie wykształcenia obywateli, redukcja ubóstwa).

eu3     Pierwszorzędne znaczenie uzyskały cele związane z ochroną środowiska (20% redukcji gazów cieplarnianych, wzrost udziału energii odnawialnej do 20%, oraz 20% wzrostu w efektywnym wykorzystaniu energii). Politycy europejscy wyszli ze słusznego skądinąd założenia, że cały świat zainteresuje się ekologią i odchodząc od źródeł konwencjonalnych będzie kupował drogie technologie ekologiczne w Europie, czym napędzi naszą koniunkturę. Mimo ogromnej akcji propagandowej świat nie wykazał zainteresowania drogimi ekologicznymi technologiami europejskimi, więc i ten program rozwoju okazał się fiaskiem.

.

eu4     Dla nikogo nie jest tajemnicą, że rynki państw europejskich nie do końca są liberalne, a państwa na swój sposób prowadzą politykę protekcjonistyczną. Przykładowo, każde państwo chroni własny rynek pracy co powoduje, że tak zwana swoboda świadczenia usług jest w istocie pozorna. Podobnie, wydaje się nieracjonalnym przeznaczanie około 40% budżetu Unii Europejskiej na dopłaty dla rolników. W budżecie Unii Europejskiej na lata 2006 – 2013 aż 42,3% środków przeznaczono na rolnictwo. W kolejnym budżecie, na lata 2014 – 2020, na rolnictwo przeznaczono 37,4% środków. W perspektywie 2014-2020 282 mld € przeznaczone jest na dopłaty bezpośrednie dla rolników. W szczególności, wzrosną dopłaty dla polskich rolników ze 196 € do hektara w roku 2013, do 220 € do hektara w roku 2020.

.

     USA i UE odpowiadają za prawie połowę światowego PKB i 30% światowego ceta1handlu. Codzienna wymiana handlowa towarów i usług wynosi 2,7 mld $ (2,0 mld €). Wartość inwestycji bezpośrednich UE i USA, po obu stronach Atlantyku, wyniosła 3,7 bln $ (2,8 bln €).

.

     Żadne państwo na świecie nie broni się przed napływem nowych technologii. Co najwyżej, niektóre państwa zabraniają eksportu określonych technologii. Nie jest to jednak przypadek Europy i Ameryki Północnej. Obie te części świata tworzą wspólny blok polityczny, częściowo gospodarczy, a także militarny (NATO).

.

Po co więc porozumienie? Wydaje się, że dwie sfery są szczególnie wrażliwe:

• porządek prawny czyli upowszechnienie zasad dla efektywnego rozwoju gospodarki (biznesu),

• polityka rolna, czyli jak limitować dostęp na własne rynki żywności z państw trzecich.

.

comp4.

    Stany Zjednoczone są zwykle w czołówce rankingów np. Globalny raport konkurencyjności (Global Competitiveness Report), Wskaźnik łatwości prowadzenia działalności gospodarczej (Ease of Doing Business Index) czy Wskaźniki wolności gospodarczej (Indices of Economic Freedom). Czołowa pozycja w rankingach idzie w parze z pozycją lidera w gospodarce światowej.

.

     Wydaje się, że obecna kampania niechęci do porozumień CETA i TTIP finansowana jest przez europejskie koncerny dla ochrony ich pozycji na rynku europejskim. Rynek europejski nie jest liberalny, interesy narodowe dominują nad interesem europejskim. Wejście koncernów północnoamerykańskich zakłóciłoby tą równowagę.

.

150508Top_companiesFINAL     W rankingach Forbesa FORBES GLOBAL 2000 (Forbes Global 2000) niezmiennie przewodzą firmy amerykańskie i chińskie. W przypadku gdyby rynek europejski otworzył się na podmioty północnoamerykańskie, wówczas, w krótkim czasie w Europie zapanowałby porządek amerykański. Na tych zmianach zyskałby wprawdzie statystyczny konsument, ale poległyby dotychczasowe elity gospodarcze i w konsekwencji uległby zmianom porządek społeczny.

. .    Co może zaoferować bogatemu Zachodowi reszta świata, w szczególności państwa słabo rozwinięte? Przede wszystkim: • siłę własnych rąk, • surowce, • produkty rolne. .

     Z tych dwóch pierwszych Zachód czerpie pożytek bądź to dopuszczając uchodźców, w sposób kontrolowany, do swoich rynków pracy, bądź czerpiąc surowce lub półfabrykaty, które po przerobieniu w wyroby wracają po zwielokrotnionych cenach do krajów wydobycia.

.

msg2.

    Właściwie jedynym towarem, który mogą oferować bogatemu Zachodowi biedne kraje są produkty rolnicze. Ale akurat rolnictwo jest podlega szczególnym regulacjom w większości państw rozwiniętego Zachodu. Przejawia się to przynajmniej w dwóch aspektach:

• ceł importowych na produkty rolne,

• dopłat do własnego rolnictwa.

.

.

11     Stawki celne Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych konstruowane są według prostej zasady: im więcej oferentów danego produktu, im większa konkurencja między producentami tym wyższe stawki. A że konkurencja, wśród krajów mało rozwiniętych, jest szczególnie duża na produkty rolne dlatego cła w tym sektorze są niewspółmiernie wysokie.

.

22.

    Z jednej strony UE i USA stosują wysokie cła wwozowe na produkty rolne, a z drugiej strony w znacznym stopniu dotują własne rolnictwo. W zasadzie jedynym krajem spośród wysoko rozwiniętych, który zrezygnował z subwencjonowania własnego rolnictwa jest Nowa Zelandia. Każde inne państwo, w mniejszym albo większym stopniu, płaci rolnikom za uprawianie, a niekiedy tylko za posiadanie ziemi.

.

     Gdyby znieść cła wwozowe na produkty rolne i jednocześnie przestać dotować własne rolnictwo ceny artykułów spożywczych powinny zmaleć kilkukrotnie. A przy okazji kraje słabo rozwinięte miałyby w rolnictwie silne oparcie dla rozwoju własnych gospodarek.

.

budgeteu.

     Największa część budżetu Unii Europejskiej przeznaczona jest na rolnictwo, w tym na dopłaty bezpośrednie dla rolników. Znacznie mniej wydajemy na politykę spójności, czyli fundusze wspomagające rozwój gospodarczy terenów słabiej rozwiniętych. 3-4 razy mniej niż dla rolników wydajemy na badania naukowe, rozwój nowych technologii i edukację. A z drugiej strony chronimy nasze rynki żywnościowe wysokimi cłami wwozowymi. Słowem jesteśmy aż tak bogaci, że bezsensownie wydajemy około 40% budżetu i bronimy się przed napływem taniej i zdrowej żywności. Mam nadzieję, że porozumienie z Kanadą, a w perspektywie USA, pozwoli zmniejszyć rozmiar tego bezsensu.

.

subsydia     Pierwszym i jak dotąd jedynym krajem wysoko rozwiniętym, który całkowicie zrezygnował z subsydiowania rolnictwa była Nowa Zelandia. Podjęła tą politykę w połowie lat osiemdziesiątych. W Kanadzie i Stanach Zjednoczonych dotowanie rolnictwa jest mniejsze niż w Unii Europejskiej. Może więc ściślejsza więź gospodarcza między UE i Ameryką Północną zaowocuje redukcją dopłat dla rolnictwa? W każdym przypadku będzie to w interesie konsumenta.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>