Dawid i Goliat

.

.

.

.

     Historycy twierdzą, że Dawid i Goliat są postaciami alegorycznymi, a nie historycznymi dawid- http://histmag.org/Lukasz-Niesiolowski-Spano-Dziedzictwo-Goliata.-Filistyni-i-Hebrajczycy-w-czasach-biblijnych-8469. W czasach biblijnych społeczność żydowska znacznie ustępowała w każdym względzie Filistyńczykom, kulturowo, gospodarczo i militarnie. Przypadkowe zwycięstwo Żydów na polu walki pisarze żydowscy opisali potomności w formie alegorii, walki małego Dawida z dużym Goliatem. Na końcu Dawid odciął głowę Goliata. Ale nic takiego w rzeczywistości się nie wydarzyło.

.

     Inaczej jest z Polską i Rosją … historia i teraźniejszość pokazują różne przejawy naszego sąsiedztwa … dziś Rosja jest Goliatem, a Polska Dawidem, ale nie zawsze tak było … a przyszłość jawi się zgoła odmiennie niż teraźniejszość.

.

.

. . Polska i Rosja .

.

     Dzisiejsza Polska, jakkolwiek jest europejskim krajem średniej wielkości, to w żaden rossijasposób nie może być porównywana do olbrzyma jakim jest, powstała w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego, Rosja. Polska zajmuje powierzchnię 312.685 km2, natomiast Rosja – 17.098.242 km2, to znaczy, że Rosja zajmuje powierzchnię prawie 55 razy większą niż Polska. Polska liczy 38.562.189 mieszkańców (lipiec 2015), a Rosja – 142.423.773 (także lipiec 2015), to znaczy, że Rosja jest prawie 4 razy bardziej ludna niż Polska. Poza tym, jest wiele podobieństw wynikających z przynależności do podobnego kręgu kulturowego – mediana wiekowa w Polsce wynosi 39,5 lat, a w Rosji – 38,9 lat. W obydwu krajach jest ujemny przyrost naturalny: w Polsce – 0,09%, a w Rosji – 0,04%.

.

.

Historia

.

pola     W historii bywało już jednak różnie. Polska przeżywała swój okres świetności w XVI wieku. Rzeczpospolita Obojga Narodów rozciągała się od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego i miała powierzchnię 990 000 km² (1618 r.). W roku 1610 polskie wojska pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml, a syn króla polskiego Zygmunta III Wazy, Władysław, został uznany rosyjskim carem. Wojny, które nastały w XVI i XVII wieku wyniszczyły Polskę, przede wszystkim gospodarczo. Kolejne rozbiory w 1772, 1793 i w 1795 roku spowodowały, że Polska przestała istnieć. Dopiero po 123 latach, w 1918 roku, odrodziło się w pełni niepodległe państwo polskie.

.

     Z kolei dzieje Rosji obfitują w dramaty. Na początku XIII wieku Rosję najechały mongolskie hordy Czyngis Chana – Czyngis-chan. W 1223 roku pokonały Rosjan nad communism_11111rzeką Kałką – bitwa nad Kałką – i przez następne 157 lat książęta ruscy dla sprawowania urzędu musieli uzyskiwać od tatarskich władców specjalne przyzwolenie – Jarłyk. Wyprawy po jarłyk nierzadko kończyły się śmiercią z rąk mongolskich władców. Dopiero bitwa na Kulikowym Polu – Bitwa na Kulikowym Polu – w 1380 roku zakończyła okres upokorzeń. W latach 1598 – 1613 panowała anarchia i zamieszki – Wielka smuta,  a o carski tron trwały walki.

populacja     W 1917 roku wybuchła, zaaranżowana przez Niemcy, Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa – Rewolucja październikowa. W kolejnych latach ideologia komunistyczna cieszyła coraz większą popularnością na świecie, co pokazuje powyższa animacja. Po zakończeniu II wojny światowej Związek Radziecki (Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) został supermocarstwem decydującym, obok USA, o losach świata (Soviet Armed Forces), a ideologia komunistyczna (Komunizm) opanowała dużą część kuli ziemskiej. Rywalizacja tych dwóch państw podzieliła świat na czterdzieści lat na konkurujące ze sobą obozy.

.

.

Teraźniejszość

.

partner     Według danych CIA – https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html – eksport Rosji wynosił w 2013 roku 527,3 mld dolarów, a dla porównania eksport Polski wynosił tylko 197,8 mld $. Najważniejszymi partnerami Rosjan są Holendrzy – 10.7%, Niemcy – 8.2%, Chińczycy – 6.8%, Włosi – 5.5%, Ukraińcy – 5%, Turcy – 4.9%, Białorusini – 4.1% i Japończycy – 4%. Najważniejszymi partnerami eksportowymi Polski są z kolei Niemcy – 26%, Wielka Brytania – 6.8%, Czesi – 6.4%, Francuzi – 5.8%, Rosjanie – 5.3%, Włosi – 4.5% i Holendrzy – 4.1%. Jesteśmy dla Rosjan podrzędnym rynkiem eksportowym, za to Rosja dla Polaków jest rynkiem znaczącym dla eksportu.

.

gdp     Produkt Krajowy Brutto w wartościach bezwzględnych dla obydwu państw znacznie się różni. Według danych ONZ – https://en.wikipedia.org /wiki/List_of_countries_by_GDP%28no minal%29#Lists – w roku 2014 Rosja była dziewiątą gospodarką światową z PKB równym 2.096.774 mln $, a Polska była dwudziestą trzecią co do wielkości gospodarką światową z PKB równym 525.863 mln $. Gospodarka rosyjska jest 4 razy większa w liczbach bezwzględnych. Kiedy jednak spojrzymy na historyczny przebieg wartości bezwzględnych PKB to zauważymy, że w roku 1999 nasze gospodarki były sobie równe, gospodarka Goliata równa była gospodarce Dawida.

.

fdi     Dlaczego w roku 2014 gospodarka rosyjska jest 4 razy większa od polskiej? Wyjaśnieniem jest wykres wielkości napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich. Według danych CIA Factbook – https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_received_FDI – w roku 2013 Rosja była 16. najbardziej atrakcyjnym pod względem inwestycji państwem świata (552,8 mld $), a Polska znajdowała się dopiero na 23. miejscu (248,2 mld $). Potęgę rosyjskiej gospodarki zbudowały amerykańskie dolary i europejskie euro.

.

pol_1     W którym z państw, Rosji czy Polsce, żyje się statystycznemu obywatelowi lepiej? W wartościach bezwzględnych wytworzenia PKB w nieznacznym stopniu standard życia Polaka powinien być nieco wyższy niż Rosjanina. Widoczne jest tąpnięcie w rosyjskiej gospodarce wywołane sankcjami Zachodu wprowadzonymi po interwencji rosyjskiej na Ukrainie.

     Według danych CIA Factbook polskie PKB per capita (PPP) wynosiło w 2014 roku 25.100 $, a rosyjskie – 24.800 $. Różnica między realnymi przychodami Polaka a Rosjanina jest całkiem niewielka.

.

gni,ppp     Jeśli jednak w odpowiedzi na to pytanie uwzględnimy poziom cen miejscowych, czyli rzeczywisty standard życia, to okazuje się, że poziom życia statystycznego Rosjanina powinien być wyższy niż Polaka i to pomimo wprowadzonych przez Zachód sankcji. Na wykresach obok pokazano przebieg zmian GDP i GNI. GDP dotyczy wszystkich podmiotów na terenie kraju niezależnie kto jest ich właścicielem. GNI dotyczy obywateli kraju niezależnie od miejsca ich pracy. A zatem, statystycznemu Rosjaninowi powinno powodzić się w teorii nieco lepiej niż Polakowi, choć po uwzględnieniu podziału wytworzonego PKB, czyli części PKB przeznaczonej na konsumpcję gospodarstw domowych, obraz przedstawia się odwrotnie – to powinno Polakowi żyć się lepiej.

.

wyynagr.

     Rzeczywistość jest jednak bardziej prozaiczna – średnie wynagrodzenie Polaka wynosi 689 euro, a średnie wynagrodzenie Rosjanina – 388 euro. Wytwarzamy, Polacy i Rosjanie, podobne wielkości dóbr na głowę mieszkańca, ale dla Polaków przekłada to się na znacznie wyższy standard życia niż dla Rosjan. Polak to krezus przy Rosjaninie.

.

zycie      Rosjanin żyje przeciętnie kilka lat krócej od Polaka. W roku 1980 ta różnica wynosiła 3 lata (Polak – 70 lat, Rosjanin – 67 lat), a w roku 2013 wzrosła do 6 lat (Polak – 77 lat, Rosjanin – 71 lat). Paradoksalnie statystyczny Rosjanin powinien mieć znacznie lepszą opiekę medyczną niż Polak (w Rosji na 1000 mieszkańców przypada 4,31 lekarza i 9,7 łóżka szpitalnego, a w Polsce odpowiednio – 2,22 i 6,5). Wydatki polskiego budżetu wyniosły  w 2014 r. 101,5 mld $, a rosyjskiego – 408,3 mld $ … zatem mniej więcej jednakowym stopniu w stosunku do PKB zaspakajane są potrzeby wspólne obywateli. Jeśli jednak badamy wskaźnik jakości życia (Where-to-be-born Index) to Polska jest na 48 miejscu w świecie ze zgromadzonymi 6.309 punktami, a Rosja na miejscu 105 z wynikiem 4.796 punktów. W Polsce żyje się znacznie lepiej niż w Rosji.

.

     Spożycie alkoholu. Oba nasze kraje słynne są w świecie z wysokiego spożycia napojów wysokoprocentowych. Statystyki Światowej Organizacji Zdrowia tylko częściowo potwierdzają tę obiegową opinię. Według opublikowanego w roku 2014 raportu spożycie alkoholu w przeliczeniu na 100% spirytus wynosiło w Rosji 15,1 litra (4. miejsce na świecie, po Białorusi – 17,5, Mołdawii – 16,8 i Litwie – 15,4), a w Polsce – 12,5 litra (14. miejsce na świecie) – List of countries by alcohol consumption per capitaWHO Global Status Report on Alcohol 2004. 

alkohol

.     Rosyjskie spożycie to przede wszystkim napoje wysokoprocentowe (wódka), które stanowią 51%, a na drugim miejscu jest spożycie piwa – 37,6%. W Polsce struktura spożycia jest odwrotna, na pierwszym miejscu jest piwo – 55,1%, a na drugim miejscu są napoje wysokoprocentowe – 35,5%.

.

gini     Współczynnik Giniego z założenia informuje o nierównomierności dochodów w społeczeństwie. Im większy współczynnik tym bardziej zróżnicowane dochody społeczeństwa. Wartość zerową przyjmuje wówczas gdy wszyscy mają jednakowe dochody.

     Jak widać na diagramie obok społeczeństwo polskie jest znacznie bardziej jednorodne pod względem wysokości osiąganych dochodów od społeczeństwa rosyjskiego. W Rosji są większe nierówności społeczne ...

.

export11     Wielkość eksportu w stosunku do PKB może informować o konkurencyjności gospodarki na rynkach międzynarodowych. Od naszego wejścia do Unii Europejskiej wartość polskiego eksportu stale wzrasta, a rosyjskiego – maleje. W liczbach bezwzględnych wartość polskiego eksportu osiągnęła w 2014 roku kwotę 218,9 mld $, a rosyjskiego – 520,3 mld $. Polska eksportowała głównie maszyny i urządzenia transportowe – 37,8%, wyroby przemysłowe – 17,1%., natomiast Rosja – ropę i produkty ropopochodne, gaz, metale, drewno, chemikalia i broń.

.

rurociagi     Rosja jest drugim co wielkości producentem ropy naftowej na świecie. W roku 2013 wydobywała 10,8 mln baryłek dziennie. Ale łączne zasoby Rosji szacowane są na zaledwie 93 mld baryłek i wystarczą na 23 lata, czyli do roku 2036. Największy producent, Arabia Saudyjska, wydobywała 11,5 mln baryłek dziennie, ale jej zasoby wystarczą na 63 lata nieprzerwanego wydobywania. Co stanie się z, opartą na eksporcie ropy, gospodarką rosyjską za około 20 lat?

.

export12     Wartość eksportu wysokich technologii nawet w liczbach bezwzględnych jest zdecydowanie większa w Polsce niż w Rosji. Jest to zrozumiałe, bo Rosja to głównie kraj surowcowy (obok m.in. Brazylii, Indii, RPA i zaliczanych do tego grona Chin). Przy utrzymaniu tego tempa rozwoju i utrzymaniu cen ropy naftowej na obecnym poziomie (ok. 50 $ / bbl) w perspektywie kilku lat polski łączny eksport może przewyższyć wartość eksportu rosyjskiego.

.

     Wśród gospodarek najbardziej innowacyjnych (Global Innovation Index) Polska znajduje się na miejscu 49., a Rosja dopiero na 62. Pomimo ogromnych nakładów na badania i rozwój pozycja bardzo odległa.

.

export23.

    Trudno zrozumieć dlaczego Rosjanie nie eksportują produktów zaawansowanych technologicznie, bo ich wydatki na badania i rozwój w stosunku do PKB są dwa razy większe niż w Polsce (w liczbach bezwzględnych jest to ok. 8 razy więcej niż w Polsce). Albo więc badania rosyjskie są nieefektywne, albo produkty powstałe na ich bazie nie są przedmiotem eksportu. Ta druga teza wydaje się jednak nieprawdopodobna.

.

.

     Gdzie najlepiej robić biznes? W 2015 roku Polska uplasowała się na 32. miejscu w świecie, natomiast Rosja dopiero na 62. Oba kraje przeszły już spory dystans: Polska zaczynała od 56 miejsca w roku 2006, a Rosja od 95. miejsca – Ease of doing business index.

.

klasyfikacja     W rankingu reżimów Polska jest określana jako mieszana półprezydecka demokracja o współczynniku 98 (na 100 punktów możliwych), natomiast Rosja jako cywilna dyktatura o  współczynniku zaledwie 32. – List of regimes. Mapę ustrojów przedstawia obraz powyżej.

..

     Pod względem globalizacji (Globalization Index) Polska znajduje się na 26. miejscu w świecie z ogólną notą 79,1 (na 100 możliwych), natomiast Rosja ma notę 67,78 i jest na miejscu 48 (2013 rok).

.

korupcja.

bron     Rosja, od czasów Związku Radzieckiego, jest jednym z największych na świecie producentów i eksporterów broni. Największy światowy importer broni, jakim są Indie (15% światowego importu), aż 70% swoich potrzeb zaspakaja w Rosji.  Trzeci co wielkości światowy importer broni, Chiny, 61% swojego zapotrzebowania pokrywają z Rosji.

     Stosunkowo niedawno wprowadzono pomiar dobroczynnego oddziaływania na ludzkość, czyli w jakim stopniu każde państwo przyczynia się do dobrobytu całej ludzkości, o ile więcej innym daje niż od innych czerpie. Nazwano go Good Country Index. Polska znajduje się na 52. miejscu tego rankingu, a Rosja na miejscu 95. na 125 krajów sklasyfikowanych. Mamy zdecydowanie bardziej dobroczynny wpływ na ludzkość niż Rosja.

.

bop     Gospodarka rosyjska osiąga co roku znaczne nadwyżki handlowe – więcej jest eksportowane niż importowane. Obywatele nie przejawiają silnych tendencji do konsumpcji towarów importowanych. Konsumpcja gospodarstw domowych wynosi w Rosji zaledwie 51,4% PKB, a w Polsce 61,1% PKB. Polacy w znacznie większym stopniu korzystają z wytwarzanego przez siebie bogactwa. Dla porównania niemieckie gospodarstwa domowe konsumują 56,1% PKB, szwajcarskie – 57,2%, brytyjskie – 64,8%, a amerykańskie – 68,7%. Napływ technologii odbywa się w formie bezpośrednich inwestycji zagranicznych, więc pozostają one w dyspozycji podmiotów zagranicznych. Wraz z wycofywaniem się kapitału wyjdzie z Rosji zaawansowana technologia.

.

rezerwy     Nadwyżki wynikające z bilansu płatniczego odkładane są na rezerwy walutowe. Innymi słowy, Rosja oddaje Zachodowi swoją ropę w zamian za zapisy na kontach, które dają jej względne bezpieczeństwo ekonomiczne. Ale ta ropa nie przyczynia się do dobrobytu obywateli, ani do rozwoju technologicznego kraju. A to oznacza, że w dłuższym okresie albo powstanie ruch niezadowolonych obywateli, albo Rosja stanie się skansenem technologicznym (pomimo wysokich nakładów na badania i rozwój). Kiedy rezerwy walutowe stopnieją, a może to być niebawem ze względu na niskie ceny ropy naftowej, wielce gracze finansowi przypuszczą szturm na gospodarkę rosyjską mając na względzie przejęcie bogactw naturalnych. W każdym przypadku Rosja jest państwem wysokiego ryzyka niestabilności, sytuacja nie do pozazdroszczenia.

.

dolar     Słabnący potencjał gospodarki stosunkowo dobrze oddaje wysokość kursów wymiany dolara w stosunku do rubla. Zaangażowanie w konflikt ukraiński spowodowało, że rubel stracił na wartości około 50% (vide wykres obok). Dnia 3.02.2015 roku kurs rubla do dolara wynosił 69,66 RUB/DOL, a 24.08.2015 roku – 70,95 RUB/DOL. Jeśli ta tendencja miałaby się utrzymać w dłuższej perspektywie czasowej, np. wskutek niskich cen ropy, wówczas rubel może realnie utracić status środka pieniężnego, a stąd już niedaleka droga do zamieszek i zmian politycznych. A przecież niektórzy analitycy prognozują już kurs 100 RUB/DOL.

.

zloty     Co ciekawe, rubel stracił do złotego nawet więcej niż w stosunku do dolara. Wyniki gospodarcze tego roku mogą okazać się bardzo bolesne dla Rosji.

.

     Zamknięcie na import, tak zwane sankcje rosyjskie, pozwala Rosji przeznaczać środki pochodzące ze sprzedaży ropy na potrzeby państwa, jego ekonomiczne i militarne bezpieczeństwo. Odbywa się to jednak kosztem obywateli. Ci obywatele wystawią kiedyś rosyjskiemu państwu za to rachunek. Wszystko zależy od tego na ile skuteczna jest w samej Rosji zachodnia ideologia konsumpcjonizmu. Im bardziej przesiąkną nią Rosjanie, tym szybciej rozpadnie się Rosja.

.

.

Rozpad imperium

.

zwradz     W dobrze pojętym interesie gospodarczym Rosji jest wymiana towarowa z Zachodem. Jest to jedyny realny mechanizm budowania siły gospodarczej państwa i dobrobytu obywateli. A Rosja prowadzi politykę zawracania kijem rzeki. Kiedy dotrze do Rosjan jak bardzo powiększa się dystans dobrobytu dzielący ich od Zachodu wówczas ruszą z tymi kijami na własną władzę. Imperium rozpadnie się … Przeciwwagę dla zachodniego konsumpcjonizmu stanowi rosyjski imperializm, który ma czterowiekową tradycję. Dzięki niemu Słowianie podbili Azję Centralną, Syberię i Daleki Wschód, ale w końcu jednak i on upadnie w zderzeniu z realnym dobrobytem.

.

     Od początku historii naszej cywilizacji ludzie podążali ku ideom, które dawały im większy dobrobyt. Odrodzenie zastąpiło średniowiecze, barok zastąpił odrodzenie, oświecenie zastąpiło barok, pozytywizm zastąpił oświecenie itd tylko dlatego, że za każdym razem ludziom żyło się przy tych nowych ideach dostatniej. Wielkość konsumpcji jest podstawowym wykładnikiem społecznej słuszności i prawdy.

.

     Od końca XX wieku świat ulega zasadniczym zmianom, coraz większe znaczenie odgrywa konsumpcja, a coraz mniejsze ideologia. Ludzie lgną do dobrobytu nie dając wiary poglądom złotoustych polityków wzywających do wiecznych wyrzeczeń. Tym bardziej, że ci nawołujący do ubóstwa politycy z reguły opływają w bogactwa.

.

     W ostatnim ćwierćwieczu upadały kolejne bastiony dyktatur wyrosłych na ideologiach: Związek Radziecki (Rozpad Związku Radzieckiego, 1991 r.) i obóz socjalistyczny (Jesień Ludów), Chiny, państwa arabskie (wiosna arabska – 2010-2013 r., Arabska wiosna). Kryzys 2008 roku dotknął wszystkie państwa świata, bo pieniądz i konsumpcja, a nie ideologie wyznaczają kierunki rozwoju świata.

.

.

Post scriptum

.

     Jednym z najbardziej wszechstronnych i w miarę obiektywnych mierników militaryzacji państwa jest Global Militarization Index (http://gmi.bicc.de/index.php?page=ranking-table) opracowywany corocznie przez Bonn International Center for Conversion (BICC, Pfarrer-Byns-Straße 1, 53121 Bonn, Germany, Bonn International Center for Conversion). Pomiar BICC uwzględnia wielkość wydatków na obronność, liczebność personelu wojskowego oraz stan posiadania broni ciężkiej. Co roku około 150 państw na świecie poddawanych jest takiej ocenie. Zwyczajowo na czele tych rankingów znajduje się Izrael, w roku 2013 z wynikiem 831,62. Na 5. miejscu jest Rosja z wynikiem 760,95. Na miejscu 31 są Stany Zjednoczone z wynikiem 673,54. Dopiero na miejscu 74. znajduje się Polska z wynikiem 591,87. Rosja jest państwem bardzo silnie zmilitaryzowanym, spójność mocarstwa oparta jest na armii.

.

military     Budżet obronny Rosji wynosi 60,4 mld $, a Polski jedynie 9,36 mld $ – http://www.globalfirepower.com/defense-spending-budget.asp. Military budget of the Russian Federation. Zdolnych do służby wojskowej jest 46,8 mln obywateli Rosji i 15,6 mln obywateli Polski. Rosjanie mają 15.398 czołgów, a Polacy – 1.009, opancerzonych pojazdów bojowych: Rosja – 31.298, a Polska – 2.608, systemów rakietowych wielokrotnego uruchamiania Rosja ma 3.793, a Polska – 240.  Siły powietrzne Rosji liczą 3.429 jednostek, a Polski – 467 jednostek, siły morskie Rosji liczą 352 jednostki, a Polski – 83. Dawid i Goliat … a jednak to Polska zwycięży w tej rywalizacji, gospodarczo.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>