PKB

.

.

czyli kto jest beneficjentem Zachodniego porządku?

.

.

     PKB czyli wartość dodana jest miernikiem naszego bogactwa. Jest to sumaryczna wartość dóbr wytworzonych przez nas w okresie roku kalendarzowego, wyrażona w pieniądzu. Im większa jest wartość wytworzonych przez nas dóbr tym, przynajmniej teoretycznie, jesteśmy bogatsi.

.

     Wartość PKB czyli tego, co w ciągu roku wytworzyliśmy, możemy mierzyć różnymi metodami. Najczęściej używane są trzy metody: metoda dochodowa (ang. Income approach), metoda produkcyjna (ang. Production approach) oraz metoda wydatkowa (ang. Expenditure approach). Przypatrzmy im się bliżej …

.

     W metodzie dochodowej  na wartość PKB składają się dochody wszystkich właścicieli czynników produkcji, czyli jest to suma dochodów z pracy, dochodów z kapitału, dochodów państwa oraz amortyzacji. Można to wyrazić poniższym wzorem:

.

PKB = W + Z + P

.

W – wynagrodzenia, wraz ze składkami na ubezpieczenie społeczne, płacone przez pracodawcę pracownikowi w zamian za pracę (ang. compensation of employees)

Z – zyski czyli nadwyżka wygenerowana z działalności operacyjnej po zrekompensowaniu nakładów pracy (ang. gross operating surplus and mixed income)

P – podatki związane z produkcją i importem pomniejszone o dotacje (ang. taxes on production and imports less subsidies)

.

wages

     Na wykresie powyżej przedstawiony jest procentowy udział płac, zysków i podatków w tworzeniu PKB w państwach europejskich na podstawie danych Eurostatu (File:Distribution of income, 2014 (% share of GDP) YB15.png) – http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/File:Distribution_of_income,_2014_(%25_share_of_GDP)_YB15.png

.

Wynika z niego, że udział w tworzeniu PKB mają:

• dochody z wynagrodzeń: w największym stopniu w Szwajcarii (59%), Danii (53%) i Francji (52%) czyli, że w tych państwach pracownicy najemni w największym stopniu korzystają z dobrodziejstw ustroju, a w najmniejszym stopniu w Rumuni (32%),

• dochody z kapitału: w największym stopniu w Irlandii (57%) i Grecji (54%) oraz Rumunii (56%), Polski (52%), Słowacji (52%), Czech (51%) i Litwy (48%); w tych państwach wytworzone bogactwo trafia w największym stopniu do właścicieli kapitału,

• dochody z podatków:  w największym stopniu w Szwecji (20,3%), a w najmniejszym w Szwajcarii (2,6%).

.

Jak to jednak wygląda w szczegółach?

 placa

     Stare demokracje szanują pracowników. Wynagrodzenia stanowią średnio 48% PKB, zarówno w Unii Europejskiej (28) jak i Strefie Euro (19) (Eurostat, Compensation of employees: http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tec00013&plugin=1). Najbardziej ukierunkowaną na pracowników najemnych wydaje się być Szwajcaria, w której wynagrodzenia stanowią 59% PKB. Z zasady, dojrzałe demokracje zachodnie mają udział wynagrodzeń w PKB oscylujący wokół 50%. W Polsce udział wynagrodzeń w PKB wynosi zaledwie 37%. Można zaryzykować twierdzenie, że Polska nie jest rajem dla pracowników. W państwach tzw. demokracji ludowej, w których jeszcze całkiem niedawno, bo przed 1989 rokiem, władza nominalnie należała do robotników, współcześnie robotnicy odgrywają znacznie mniejszą rolę niż w Europie Zachodniej.

plaacc     Jeśli porównamy udział dochodów z wynagrodzeń dla Polski i UE 28 w ostatnich dziesięciu latach to okazuje się, że pracownicy najemni w Unii Europejskiej w znacznie większym stopniu partycypują w wytworzonym bogactwie, aniżeli pracownicy najemni w Polsce. Mówiąc obrazowo, w Unii Europejskiej mamy socjalizm, a w Polsce – drapieżny kapitalizm.

.

     Gwoli sprawiedliwości, należy jednak zauważyć, że:

PKB w Polsce ma znacznie większą dynamikę przyrostu niż w państwach starej Unii; zatem, zdecydowanie większy wzrost wynagrodzeń w Polsce w stosunku do UE nie przełoży się wprost na wzrost udziałów z dochodów;

w Polsce funkcjonuje dosyć znaczna szara strefa; część pracowników otrzymuje wynagrodzenia “pod stołem” z zasobów określanych jako dochody z kapitału właściciela przedsiębiorstwa; stąd w rzeczywistości dochody z kapitału są mniejsze, a dochody z pracy większe niż wskazuje na to statystyka.

kapital

     Młode demokracje hołubią kapitał. Dochody z kapitału stanowią średnio 41% PKB, zarówno w Unii Europejskiej (28) jak i Strefie Euro (19) (Eurostat, Gross operating surplus and mixed income: http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tec00015&plugin=1). Najbardziej ukierunkowanymi na kapitał wydają się być Irlandia (57%) i Grecja (54%), które mają problemy ekonomiczne oraz tzw. demokracje ludowe, które przystąpiły do UE w roku 2004 i później tj. Rumunia (56%), Polska (52%), Słowacja (52%), Czechy (51%), Litwa (48%). Te kraje, które po przystąpieniu do UE potrzebowały kapitału dla tworzenia nowych miejsc pracy dawały kapitałowi uprzywilejowane warunki, stąd jego znaczenie dla PKB jest większe niż dla starych demokracji europejskich. Stąd niedawne jeszcze państwa socjalistyczne stały się bardziej kapitalistyczne niż stare demokracje Zachodnioeuropejskie. Jednak ponieważ kapitał w tych państwach pochodzi z Europy Zachodniej, stąd demokracje Zachodnioeuropejskie w największym stopniu partycypują w bogactwie wytwarzanym w państwach niedawnej demokracji ludowej.

podatki

     Dochody z podatków w różnym stopniu tworzą PKB (Eurostat, Taxes on production and imports less subsidies: http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tec00016&plugin=1). W bogatej socjalnej Szwecji podatki są tradycyjnie największe, a w najbogatszej w Europie Szwajcarii są najmniejsze.

.

[ciąg dalszy nastąpi]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>