Formy pieniądza (2)

.

.

.

Czym jest pieniądz? (I)

     W najszerszym znaczeniu pieniądz jest mierzalnym uprawnieniem. Uprawnieniem do udziału w społecznej wymianie dóbr. Masz uprawnienie czyli pieniądz, więc w zakresie limitowanym ilością pieniądza, posiadaną lub dostępną na wezwanie, możesz uczestniczyć w społecznej wymianie dóbr.

.

.

Czym jest pieniądz? (II)

     W wąskim rozumieniu współczesnego pieniądza abstrakcyjnego jest strumieniem wartości równoważnym przepływającym dobrom (towarom, usługom) jednak o przeciwnym kierunku przepływu.

.

.

Ewolucja pieniądza. Jak historycznie zmieniał się pieniądz: .

.

• jednostki miar

wagaegipt

- żeby mogła zaistnieć społeczna wymiana dóbr musiały wcześniej powstać jednostki miar dla pomiaru ilości dóbr; gdyby nie można było odmierzać nie byłoby możliwości wymiany jednego dobra za inne;

- społeczna wymiana dóbr i powstanie zorganizowanych społeczeństw (Sumerowie, Gonur, Arkaim, Elam, Andronovo, Yaz, BMAC, Babilon, Mezopotamia, Egipt, Palestyna, Fenicja, Asyria, Mitanni,  Hatyci, Hetyci, Medowie, Kultura Minojska, Chiny, Mohendżo-Daro, Indie itd) nastąpiło wcześniej niż wynalezienie pieniądza;

- handel odbywał się w oparciu o uznane społecznie jednostki miar; ważniejsza była jednostka niż to czego ona dotyczyła;

.

.

.

• płacidło (Commodity money)

Czyli przedmiot użyteczny (zboże, bydło, skóry, toporki, muszle itd); uczestnik wymiany musiał posiadać taki użyteczny przedmiot, żeby brać udział w wymianie; ówczesne podatki czyli świadczenia na rzecz władcy i jego wojowników oraz kapłanów płacono głównie żywnością czyli w zbożu i bydle,

.

• pieniądz bity

1.

.

    Był rzeczą o małej użyteczności, ale za to posiadającą wartość wymienną; uczestnik był właścicielem rzeczy uznawanej za wartościową, z reguły zawierającej kruszec (złoto, srebro),

    „Bity” czyli wybijany przez ówczesnych kowali – zawodu niemal tak starego jak prostytucja; kowal był osobą bardzo znaczącą w każdej społeczności – często pełnił rolę lokalnego lekarza, weterynarza, dentysty i wytwórcy broni siecznej;

     Najstarsza znaleziona moneta pochodzi z roku 687 p.n.e. z Lydii (VII w. p.n.e.) – wschodnie wybrzeża ówczesnej Grecji (dzisiejsza Turcja),

.

.

.

• banknot (pieniądz depozytowo-kredytowy)

100dolarowczyli nota bankowa potwierdzająca, że okaziciel zdeponował w banku pieniądz bity o wartości wyszczególnionej na nocie (wówczas miał charakter depozytowy). Kiedy jednak bankier wystawiał taki dokument bez złożonego przez okaziciela depozytu wówczas miał on charakter kredytowy.

     Z czasem banknoty emitowane były przez banki centralne. Jeszcze w XX w. dolary amerykańskie nosiły napis: „will pay to the bearer on demand” (płacone dla okaziciela na żądanie).

.

     Banknot symbolizował rzecz umownie wartościową sam jednak nią nie będąc; rzecz wartościowa (złoto) złożona była w depozycie, a uczestnik posługuje się znakiem (banknotem) potwierdzającym złożenie depozytu; kiedyś gwarantami obrotu były banki komercyjne, które drukowały banknoty, współcześnie gwarantem jest państwo (bank centralny); pierwsze banknoty w Europie pojawiły się w II połowie XVII wieku;

.

• zapis równoważny/kredytowy

czyli pieniądz bankowy, utworzony przez bank, istniejący tylko w formie zapisu na kontach; jest zobowiązaniem wiarygodnej instytucji – banku; pieniądz bankowy powstaje w procesie kredytowania czyli nie ma zabezpieczenia w użyteczności ani w wartości – zabezpieczeniem jest zobowiązanie kredytobiorcy do spłaty zaciągniętego kredytu (udzielanie kredytu przez kreację pieniądza funkcjonuje od II połowy XIX wieku); gwarantami wymiany są przede wszystkim banki, a potem państwo, które stworzyło ramy prawne dla ich funkcjonowania; niektóre zapisy na kontach (M0, M1, M2, M3) uznawane są za pieniądz, a inne zapisy, nie mieszczące się w tych ramach, nie są pieniądzem, przykładowo jeśli wpłacę do banku 1.000.000 (jeden milion) złotych w dowolnych banknotach na okres np. 4 lat bez prawa wcześniejszej wypłaty to bank nie będzie tego mojego depozytu wykazywał jako pieniądza,

.

• karta elektroniczna

Czyli pieniądz na żądanie klienta; powstaje przez deklarację klienta wzięcia udziału w społecznej wymianie dóbr, jest jednostronnym zobowiązaniem klienta; dla sprzedawcy nabywcą dobra jest formalnie wystawca karty, ale stworzenie pieniądza następuje w dowolnym momencie bezpośrednio przez klienta; za początek ery pieniądza elektronicznego uważany jest rok 1965, kiedy to utworzono w USA Komitet Bezpieczeństwa Bezczekowego (Checkless Society Committee).

.

• Pieniądz przyszłości?

Uprawnienie do udziału w społecznej wymianie dóbr będzie się otrzymywać przez sam fakt przynależności do określonej zbiorowości np. propozycje rządu Finlandii (http://tvn24bis.pl/pieniadze,79/finlandia-zamierza-wprowadzic-bezwarunkowy-dochod-podstawowy,591711.html) czy Szwajcarii rozdawania pieniędzy obywatelom w celu pobudzenia popytu (http://wyborcza.biz/biznes/1,148286,20190586,referendum-w-szwajcarii-odrzucono-pomysl-dochodu-gwarantowanego.html); pieniądz będzie zobowiązaniem własnym uczestnika wymiany i jednoznacznie z nim identyfikowalnym np. skan siatkówki oka, odciski palców itp.; dobra, podlegające społecznej wymianie, przynajmniej w podstawowym zakresie, przestaną mieć charakter limitowany.

.

.

Pierwsze społeczności

.

   Podobno cywilizacja człowieka miała swój początek 12 tysięcy lat temu. Gdyby dzieje Ziemi przedstawić w formie 24 godzin to historia ludzkiej cywilizacji stanowiłaby ostatnie zaledwie dwie dziesiąte sekundy.

.

     Te 12 tysięcy lat zmieniło zasadniczo obraz Ziemi. Miejsce porządku natury zajął porządek ustanowiony przez człowieka. Na miejscu lasów, mokradeł, bagien, pustyń i wiecznych śniegów pojawiły się twory umysłu i rąk człowieka. Nie ma jednego metra kwadratowego na Ziemi, na którym człowiek nie ustanowiłby swojego porządku.

.

     12 tysięcy lat temu człowiek zmienił tryb życia, z koczownika stał się osadnikiem. Osadnik gromadził wokół siebie zwierzęta i przedmioty, po to aby mogły mu służyć. Podporządkowywał też sobie innych ludzi, aby pracowali dla niego. To gromadzenie dóbr przez osadnika z czasem przekształciło się w prawo własności. Prawo do własności jest jednym z fundamentalnych uregulowań w społeczności ludzkiej.

.

     Życie w społeczności pozwala wszystkim korzystać z owoców pracy każdego z osobna. Społeczność narzuca jednak każdemu z nas ograniczenia będące następstwem porządku społecznego: hierarchii i podziału zadań. Na szczycie znajdował się panujący ze swoją gromadą zbrojnych, nieco poniżej pacyfikatorzy czyli kapłani, a najniżej wyrobnicy czyli ci, którzy od zarania dziejów pracują na utrzymanie społeczeństw.

.

     Zadaniem panującego i zbrojnych było pilnowanie porządku oraz stosowanie przemocy, ograniczanie wolności, kaleczenie i zabijanie tych, którzy odmawiali wykonywania przydzielonych im ról społecznych. Panujący był też tym, który stanowił prawa oraz wyznaczał społeczności zadania do realizacji.

.

    Zadaniem pacyfikatorów było uzasadnianie wyrobnikom konieczności podporządkowania się regułom ustanowionym przez panującego. W tym celu przedstawiali siebie jako pośrednika między Wielkim Strażnikiem Porządku czyli Bogiem, bogami, naturą, a zwykłymi wyrobnikami. Pacyfikatorzy zawsze odwoływali się do dwóch argumentów: nieograniczonej mocy i potęgi niewidzialnego Wielkiego Strażnika Porządku oraz nagrody lub kary jaka miała każdego czekać po śmierci. Życie po śmierci jest jedynym wspólnym elementem wszystkich religii, nawet takich, w których nie ma Boga, bogów, kapłanów, świątyń etc.

.

     Natomiast wyrobnicy przymuszani fizyczną przemocą panującego i pośmiertnymi mirażami pacyfikatorów pracowali w trudzie i pocie dla pożytku całego społeczeństwa. Wyrobnicy, którzy byli zniewoleni, oddawali cały swój urobek w zamian za miskę strawy. Wyrobnicy wolni, oddawali przymusowo część owoców swojej pracy panującemu, a inną część oddawali dobrowolnie pacyfikatorom, resztę pozostawiali do własnej dyspozycji.

.

     Podstawą każdego społeczeństwa był przedstawiony powyżej podział ról i wymiana świadczeń. Panujący wraz z drużyną wojów był gwarantem porządku i rozwoju, dawał innym poczucie bezpieczeństwa i nieuchronności wynikających z ustalonego porządku, kar i nagród. Pacyfikatorzy wymyślili duszę człowieka i świadczyli usługi opieki nad tą duszą. Byli także namacalnym gwarantem nieśmiertelności duszy i jej wiecznego szczęścia, po doczesnej śmierci ciała człowieka. Wieczna i ciężka praca wyrobników, i oddawanie innym owoców tej pracy pozwalało utrzymywać porządek społeczny.

.

     Z czasem to nieodpłatne świadczenie wyrobników przyjęło się nazywać podatkiem. Bez podatków nie ma społeczeństwa.

.

     Żeby były podatki muszą być jednostki miar. Każde zobowiązanie podatkowe mezomusi być określone co do ilości i rodzaju. Zobowiązaniem podatkowym może być fizyczna praca wykonywana w określonym wymiarze, albo dostarczanie określonych, co do ilości i rodzaju, dóbr. Wyrobnikowi niewolnemu nie ma potrzeby wyznaczania rozmiaru świadczeń, bo jego życie (czas, siły, umiejętności) należą do właściciela. Wyrobnikowi posiadającemu wolność należy wyznaczyć granicę między służebnością na rzecz panującego, a jego własną wolnością. Z dużym prawdopodobieństwem, w pierwszych społecznościach, życie wyrobników w całości należało do panującego i jego zbrojnej drużyny.

.

     Wyrobnicy uzyskiwali wolność stosownie do wprowadzania jednostek miar oraz pisma i pieniądza. Bez tych wynalazków nie byłoby społeczeństwa wolnych i równych (teoretycznie) ludzi. Miary, pismo i pieniądz są instrumentami obrony wyrobników przed samowolą władcy (wraz z jego drużyną) oraz pacyfikatorów.

.

     Społeczeństwa dostosowywały naturalne otoczenie człowieka do swoich potrzeb – budowały osady i grody. Najstarsze znane nam miasto to Jerycho. Archeolodzy odkryli 20 pozostałości kolejnych osiedli w tym miejscu. Najstarsze z nich pochodzi już z około 9.000 lat p.n.e. Nie było jeszcze wówczas ani pisma, ani pieniądza. Najstarsze ślady pisma, według współczesnego znaczenia tego terminu, pochodzą z okresu 3.000 – 3.500 lat p.n.e. z terenów ówczesnej Mezopotamii. Najstarsze znalezione monety pochodzą z VII wieku p.n.e. z terenów ówczesnej Lydii (współczesna zachodnia Turcja).

.

     Dlaczego tak ważne są pismo i pieniądz? Pismo jest pamięcią społeczeństwa. Pozwala utrwalić zobowiązania i należności podatkowe, zapisać prawa i narysować plany zasiedlania (mapy). Z kolei pieniądz umożliwia wymianę dóbr. Bez pisma i pieniądza stabilność społeczności oparta jest na autorytecie jednostek i wymianie towaru za towar (barter).

.

     Zanim wynaleziono pismo właściwe w użyciu było pismo klinowe. Jego najstarsze ślady pochodzą z IV tysiąclecia p.n.e. Najstarsze formy Sumeru i Elamu zawierały ciągi kropek, oznaczające pojedyncze sztuki zwierząt w stadzie właściciela. Później, od około 3300 roku p.n.e. do kropek dołączano krótki opis włości. W tym samym czasie weszły do użytku pieczęcie na oznaczenie dóbr należących do jednego właściciela. A także pojawiły się pierwsze liczby opisane za pomocą symboli. Ilość przedmiotów oznaczano za pomocą cyfr, a do oznaczenia rodzaju towaru używano ideogramów – obrazków.

.

Jednostki miar

.

     Od kiedy sięga ludzka pamięć jednostki miar oparte były na długościach ludzkich członków.

.

.

  • Egipt -od ok. III tysiąclecia p.n.e.

.

     Miary bazowały na członkach ludzkiego ciała. Łokieć liczony był od stawu łokciowego do czubków palców, a jego długość ustalono na 2 ½ stopy (osobnym łokciem mierzono tkaniny, był to tak zwany łokieć tkacki   ̴  0,385 m).      

     Większymi miarami długości były:

krok = dwie i pół stopy;

długość rozpostartych ramion liczonych od czubków palców = 6 stóp;

pręt zwany trzciną = 10 stóp;

bruzda, po wyoraniu której należało dać odpocząć wołom = 100 stóp;

stadion, czyli dystans, który można było przebiec maksymalną szybkością bez odpoczynku = 600 stóp.

 

.

• Mezopotamia (Babilonia, Asyria, ludy Sumerów, Akadyjczyków, Asyryjczyków, Amorytów, Hurytów, Kasytów, Chaldejczyków) – od ok. III tysiąclecia p.n.e.

 

     U jednej z najstarszych mezopotamskich cywilizacji – Sumerów najmniejszą jednostką długości był palec, większą dłoń – cztery palce, stopa, łokieć – siedem dłoni. Odległość między miastami określano w ilości dni potrzebnych do jej przebycia.

.

Inne jednostki miary

Jednostki miary ciężaru: talent (30 kg), mina (500 g), szekel (8,333 g)

1 talent = 60 min = 3600 szekel   ̴ 30 kg

1 mina = 60 szekel   ̴ 500 g

1 szekel   ̴ 8,333 g

Jednostki miary długości: łokieć (60 cm), stopa (30 cm),

Jednostki miary ilości: tuzin (12), mendel (15), kopa (60).

.

W Kodeksie Hammurabiego wielokrotnie następuje odwołanie do jednostek miar:

§  17.  Jeśli obywatel    niewolnika  albo  niewolnicę zbiegłych w stepie pochwycił i panu jego oddał go (ją), dwa szekle srebra pan niewolnika da jemu;

(1 szekl = 1/50  miny, czyli współcześnie ok. 11,4 grama)

§ 44.   Jeśli obywatel ugór na trzy lata, aby (go) zagospodarować wynajął, a pozostał bezczynny i pola nie zagospodarował, czwartego roku pole pługiem zaorze, przekopie i zabronuje oraz właścicielowi pola zwróci (je), a także za każde bur pola gur ziarna odmierzy (mu);

§ 56.  Jeśli obywatel wodę wypuścił i uprawy z pola sąsiada jego woda uniosła, (za każdy) 1 bur (pola) 10 gur zboża odmierzy (mu).

§ 57. Jeśli pasterz, aby trawą owce móc paść, z właścicielem pola nie ugodził się i bez (zgody) właściciela pola (na) polu owce wypasał, (gdy) właściciel pola z pola swego (plon) zbierze, pasterz, który bez (zgody) właściciela pola (na) polu owce wypasał, prócz tego (za każde) 1 bur (pola) gur zboża właścicielowi pola da.

(1 bur równe było wówczas 6,35 ha, 1 gur był równy 256 litrów)

§ 58. Jeśli po tym, jak owce z pól odeszły i wspólne kadzie (do pojenia) w głównej bramie miejskiej zostały powiązane, pasterz owce na pole zapędził i na polu owce wypasał, pasterz pole, (na którym owce) pasły się, będzie doglądał i podczas żniw (za każdy) 1 bur (pola) 60 gur zboża właścicielowi pola odmierzy.

§ 59. Jeśli obywatel bez (zgody) właściciela sadu w sadzie obywatela drzewo ściął, pół miny srebra zapłaci.

(50 sykli było równe 1 minie, czyli współcześnie ok. 25kg; 1 mina to ok. 500gram)

§ L. Jeśli kupiec zboże lub srebro (na) oprocentowaną pożyczkę dał, za 1 gur, [100] sila zboża zysku weźmie, (a) jeśli srebro (na) oprocentowaną pożyczkę dał, za 1 szekel srebra 1/6 (szekla) i 6 „ziaren” zysku weźmie.

§ M. Jeśli obywatel, który oprocentowaną pożyczkę otrzymał, srebra na (jej) zwrot nie ma (ale) zboże ma, zgodnie z dekretem królewskim [kupiec] jako zysk [swój ile trzeba] zboża weźmie; jeżeli kupiec jako zysku swego (za) 1 gur więcej (niż) [100 sila zboża), albo też (za) [1 szekel srebra] więcej (niż) 1/6 (szekla) i 6 [„ziaren" srebra] zażąda, utraci wszystko, co pożyczył.

§ 111. Jeśli oberżystka 1(60-litrowy) antałek piwa na kredyt dała, w czasie żniw 50 sila zboża odbierze (sobie).

§ 121. Jeśli obywatel w domu (innego) obywatela zboże składował, rocznie za 1 gur 5 sila zboża (jako) wynagrodzenie za składowanie da.

§ 138. Jeśli obywatel „dziewiczą żonę” swą, która dzieci nie urodziła mu, odprawił, srebra tyle co wiano jej (wynosiło) da jej oraz posag, który z domu ojca swego przyniosła, zwróci jej i może ją odprawić; § 139. jeżeli wiana nie było jedną minę srebra jako odprawę da jej; § 140. jeżeli jest muśkenem, 1/3 miny srebra da jej.

§ 156. Jeśli obywatel dla syna swego narzeczoną wybrał i syn jego nie miał stosunku z nią, (a) on sam na łonie jej przespał się, 1/2 miny srebra zapłaci jej i wszystko, co z domu ojca swego przyniosła w całości zwróci jej i wybranek jej serca będzie mógł ją poślubić.

§ 200. Jeśli obywatel ząb obywatelowi równemu sobie wybił, ząb wybiją mu; § 201. jeżeli ząb muśkena wybił1/3 miny srebra zapłaci. § 203. Jeśli obywatel (w) policzek obywatela takiego jak on uderzył, 1 minę srebra zapłaci; § 204. Jeśli muśkenum (w) policzek muśkena uderzył, 10 szekli srebra zapłaci. § 208. jeśli poszkodowany jest muśkenem 1/3 miny srebra zapłaci; § 209. Jeśli obywatel córkę obywatela uderzył i sprawił, że płód swój poroniła, 10 szekli srebra za płód jej zapłaci;

§ 211. Jeśli sprawił, że córka muśkena w (wyniku) uderzenia płód swój poroniła, 5 szekli srebra zapłaci;

§ 212. jeśli kobieta ta zmarła, 1/2 miny srebra zapłaci.

§ 213. Jeśli niewolnicę obywatela uderzył i sprawił, że płód swój poroniła, 2 szekle srebra zapłaci.

§ 214. jeżeli niewolnica ta zmarła 1/3 miny srebra zapłaci.

§ 215. Jeśli lekarz obywatelowi operację ciężką nożem z brązu wykonał, obywatela uzdrowił lub łuk brwiowy obywatela nożem z brązu otworzył i oko obywatela uzdrowił, 10 szekli srebra weźmie; § 216. jeżeli (to) muśkenum 5 szekli srebra weźmie;

§ 217. jeżeli (to) niewolnik obywatela, pan niewolnika lekarzowi 2 szekli srebra da.

§ 221. Jeśli lekarz kość obywatela złamaną wyleczył lub mięsień bolący uzdrowił, ranny lekarzowi 5 szekli srebra da;

§ 222. jeżeli (to) muśkenum 3 szekli srebra da;

§ 223. jeżeli (to) niewolnik obywatela, pan niewolnika lekarzowi 2 szekli srebra da.

§ 224. Jeśli lekarz bydła i osłów albo bydlęciu albo osłu operację ciężką wykonał i uzdrowił, właściciel bydlęcia lub osła 1/6 (szekla) srebra lekarzowi jako zapłatę jego da;

§ 228. Jeśli murarz dom obywatelowi zbudował i wykończył go, za 1 sar (powierzchni) domu 2 szekle srebra jako wynagrodzenie jego zostanie dane mu.

(1 sar = ok. 35 M2)

§ 234. Jeśli szkutnik barkę (o wyporności) 60 gur obywatelowi uszczelnił, (tenże) 2 szekle srebra jako wynagrodzenie jego da jemu.

§ 239. Jeśli obywatel żeglarza wynajął, 6 gur zboża rocznie da jemu.

§ 241. Jeśli obywatel wołu jako „zastaw” zagarnął, 1/3 miny srebra zapłaci.

§ 242. Jeśli obywatel na 1 rok (go) wynajął, opłaty (za najem) bydła (zaprzężonego) z tyłu — 4 gur zboża;

§ 243. (a) opłaty za bydło (zaprzężone) w środku lub z przodu — 3 gur właścicielowi jego da.

§ 251. Jeśli bydlę obywatela jest bodliwe i że jest bodliwe władze okręgu jego (oficjalnie) powiadomiły go, a rogów jego nie przyciął, bydlęcia swego nie spętał i bydlę to syna obywatela ubodło i spowodowało (jego) śmierć, 1/2 miny srebra da;

§ 252. jeżeli (to) niewolnik obywatela, 1/3 miny srebra da.

§ 255. jeżeli bydło obywatela w najem oddał lub nasiona skradł i na polu (nic) nie wyhodował, człowiekowi temu udowodni się to i w czasie żniw za (każde) 1 bur (pola) 60 gur zboża odmierzy;

§ 256. jeżeli zobowiązania swego uiścić nie może, po polu tym przez bydło będzie wleczony (aż do śmierci).

§ 257. Jeśli obywatel oracza wynajął, 8 gur zboża na 1 rok da jemu.

§ 258. Jeśli obywatel wolarza wynajął, 6 gur zboża na 1 rok da jemu.

§ 259. Jeśli obywatel pług na roli skradł, 5 szekli srebra właścicielowi pługa da;

§ 260. jeżeli radło lub bronę skradł, 3 szekle srebra da.

§ 261. Jeśli obywatel pasterza do wypasania bydła lub owiec najął, 8 gur zboża za 1 rok da jemu.

§ 268. Jeśli obywatel wołu do młócki najął, 20 sila zboża najemne zań (wynosi);

§ 269. jeżeli osła do młócki najął, 10 sila zboża najemne zań (wynosi);

§ 270. jeżeli kozła do młócki najął, 1 sila zboża najemne zań (wynosi).

§ 271. Jeśli obywatel bydło, wóz (długi) i woźnicę do niego najął, za 1 dzień 3 PI ziarna da.

§ 272. Jeśli obywatel wóz (długi) sam najął, za 1 dzień 40 sila ziarna da.

§ 273. Jeśli obywatel pracownika najemnego najął, od początku roku, aż do piątego miesiąca, 6 ziaren srebra na 1 dzień da, (a) od szóstego miesiąca aż do końca roku, 5 ziaren srebra na 1 dzień da.

(PI = 60 sila co jest równe 24 oz, czyli współczesne uncje)

§ 274. Jeśli obywatel rzemieślnika chce nająć (jako): zapłatę [(dla) folusznika] 5 ziaren srebra, zapłatę (dla) [tkacza wełny 5 ziaren] srebra, [zapłatę] (dla) tkacza płótna [5? ziaren] srebra, [zapłatę (dla)] producenta pieczęci [5? ziaren sr]ebra, [zapłatę (dla)] producenta łuków [5? ziaren sr]ebra, [zapłatę (dla)] kowala [5? ziaren sr]ebra, [zapłatę (dla)] cieśli [5?] ziaren srebra, zapłatę (dla) garbarza [5?] ziaren srebra, zapłatę (dla) „trzciniarza” [5?] ziaren srebra, zapłatę (dla) murarza [5? ziaren sr]ebra, na 1 dzień da.

§ 275. Jeśli obywatel (barkę) płynącą pod prąd najął, na 1 dzień 3 ziarna srebra zapłaty za nią;

§ 276. jeżeli (zaś barkę) płynącą z prądem najął 2 1/2 ziarna srebra zapłaty za nią na 1 dzień da.

§ 277. Jeśli obywatel barkę (o wyporności) 60 gur najął, na 1 dzień 1/6 (szekla srebra) zapłaty za nią da.

.

• Persowie

.

     Parasanga była równa 30 stadiów; rzadziej używane miary: diaulos (podwójny stadion), hippikon (tor wyścigowy dla rydwanów) = 4 stadia; odległości między miejscowościami określano często liczbą dni marszu.

.

• Grecja .

.

     Początkowo ich miary także odwoływały się do części ludzkiego ciała. Potem, jeszcze przed VII w. p.n.e. czyli przed wynalezieniem pieniądza bitego, powstał jeden spójny system.

     Podstawą była stopa, używana głównie w architekturze. Stopę dzielono na cztery szerokości dłoni i 16 szerokości palca. Rzadziej spotykane są inne jednostki: kondylos (członek palca) = 2 palcom, dichas = (pół stopy) = dwie szerokości dłoni; lichas (odległość między kciukiem a czubkiem palca wskazującego przy otwartej dłoni) = 10 palcom; spithamē (odległość od czubka małego palca do czubka kciuka przy rozpostartych palcach) = 12 palcom; pygmē (od łokcia do nasady palców) = 18 palcom; pygōn (od łokcia do pierwszych kostek przy dłoni zamkniętej) = 20 palcom.

.

• Rzymianie

.

     Jednostką ciężaru była libra, odpowiadająca 327 gramom, podzielona na 12 uncji po 27 gramów; jednostką miary płynów (pojemności) był culleus równy 20 amforom (524 litry); amfory miały pojemność ok. 26 litrów; modus – jednostka miary ziarna, mąki, i zbóż, na ogół był równy 1/3 amfory (8,7 litra).

     Jednostką powierzchni był iuger, odpowiadający 2500 metrom kwadratowym (około 35 x 70 metrów); był to teren, jaki para wołów (iugum) mogła zaorać przez jeden dzień.

     Miary długości i odległości to: mila (mille passuum), równa około 1,5 kilometra, passus wynoszący 1478 metrów, pes, czyli stopa, to około 30 centymetrów, gradus – dwie i pół stopy, palmus odpowiadający ¼ stopy. Wzdłuż dróg co milę stał kamień lub kolumna (miliarium), wskazująca odległość do najbliższego miasta.

dlugosci

 . [cdn]

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>