Teorie naukowe „nieomylnych”

dedykuję panu prof. dr hab. Zbigniewowi Jacyna-Onyszkiewicz

     Technika obecna jest w każdym zakątku naszego życia codziennego. Otaczają nas elektroniczne urządzenia bez których nie sposób wyobrazić sobie funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie. Triumf nauki, która na skalę społecznie zauważalną, towarzyszy rodzajowi ludzkiemu zaledwie od około 170 lat, wydaje się niepodważalny. Czy jednak aby na pewno? Czy nasz dostatek i zaawansowanie technologiczne zawdzięczamy rozwojowi nauki?

    Nauka to teorie naukowe, fizyczne interpretacje wymiernych zapisów liczbowych (wzorów, równań). Zapisy liczbowe podają mierzalne relacje towarzyszące zjawiskom np. woda wrze przy temperaturze stu stopni. Kiedy zmniejszymy lub zwiększymy ciśnienie wokół badanej wody wówczas jej mierzalna temperatura wrzenia zmieni się także zgodnie ze wzorem. Wzory są mierzalne. Teorie czyli interpretacje fizyczne tych wzorów stale się zmieniają. Fahrenheit (1686–1736), Celsjusz (1701-1744) czy Kelvin (1824-1907) tworząc swoje skale do pomiaru temperatury nie mieli pojęcia o współczesnych teoriach zmiany stanów skupienia ciał. Zjawisko jest niby stale takie samo, ale zmienia się nasza terminologia i sposób jego postrzegania. Być może za kilka lat wszystkie ciała i zjawiska będziemy opisywać z użyciem terminologii mechaniki kwantowej. A wtedy odmówimy realności ciałom i zjawiskom, a będziemy postrzegać nasze otoczenie przez pryzmat procesów, w szczególności kwantowych. Jesteśmy bardzo blisko od stwierdzenia, że ciała fizyczne wokół nas nie istnieją realnie, że nasze ciała nie istnieją. Być może niedługo przeglądając się w lustrze będziemy dostrzegać zamiast twarzy i tułowia jedynie proces, nietrwały stan kwantowy … Być może, wzorem mechaniki kwantowej, powiemy, że nie istnieje pojęcie odległości między ciałami, kto wie …

    Teorie naukowe czyli interpretacje fizyczne zapisów liczbowych (równań, wzorów) to okulary przez które postrzegamy otoczenie. Dlatego raz to otoczenie widzimy różowe, innym razem pomarańczowe … raz ten obiekt jest psem, innym razem wilkiem, a jeszcze kiedy indziej hieną … Raz Ziemia jest płaska, innym razem jest kulą, a jeszcze innym może być wklęsła. Raz za spadanie ciał odpowiada taka ich właściwość, że kierują się do środka Wszechświata (Arystoteles), innym razem powoduje nimi siła grawitacji (Newton), jeszcze potem za spadanie odpowiada zakrzywienie czasoprzestrzeni i potencjał grawitacyjny (Einstein), a jeszcze  innym razem … cóż, na ostateczną teorię superstrun lub inną teorię kwantową przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać.

    Niedawno korespondowałem z Panem Profesorem Jacyną-Onyszkiewiczem, znanym specjalistą z zakresu mechaniki kwantowej (jeszcze raz w tym miejscu dziękuję za ciekawą wymianę e-maili). Przedstawialiśmy w korespondencji opinie na temat wybranych elementów Jego kosmologii. Ze zdumieniem obserwowałem jak bardzo uczeni zamknięci są na poglądy, które nie są ich własnymi. Im dłużej nad czymś pracują tym mniejsza tolerancja odmiennego postrzegania świata, tym mniejsza skłonność do weryfikacji własnych poglądów. Raz założone okulary trudno jest nam potem zmienić.

    Poniżej ku refleksji nas wszystkich przedstawiam poglądy największych geniuszy naukowych. Dziś możemy się z nich jedynie pośmiać, ale kiedyś były niewzruszoną wykładnią jedynej i niepodważalnej prawdy. Pamiętajmy, że nawet najświętsze naukowe teorie kiedyś zostaną zastąpione innymi. Jedyne co wiemy na pewno to, że zapisy liczbowe (wzory, równania) dotyczą wielkości mierzalnych, a powstająca w ich konsekwencji technologia jest użyteczna. Natomiast fizyczne interpretacje tych zapisów czyli teorie naukowe są i pozostaną zmienne czyli nieprawdziwe.

  Tales z Miletu (ok. 625 p.n.e. – ok. 545 p.n.e.) – jeden z siedmiu mędrców starożytnej Grecji, przypisuje mu się autorstwo wielu twierdzeń z geometrii.
Twierdził, że Ziemia jest płaskim dyskiem, a ponad nim znajduje się półkolista bańka wypełniona powietrzem, czyli układ słoneczny. Na zewnątrz bańki miał być kosmos wypełniony wodą.

 

Heraklit z Efezu (ok. 540 p.n.e. – ok. 480 p.n.e.) – jeden z największych filozofów starożytności, prekursor dialektyki.
Twierdził, ze gwiazdy to kielichy, które zbierają unoszące się z Ziemi wyziewy ognia

.

  Hipokrates z Kos (460 p.n.e. – 377 p.n.e.) – uznawany powszechnie za ojca medycyny.
Twierdził, a za nim liczni naśladowcy przez ponad 2000 lat, że zdrowie to równowaga w organizmie płynów: krwi, flegmy, żółtej żółci i czarnej żółci. (Czarna żółć jest czystym wymysłem, w organizmie nie ma czarnych substancji, a jednak aż do XIX wieku  poświecono jej tysiące stron „opracowań”!) Jeśli któraś z tych cieczy wytwarzana jest w nadmiarze lub niedomiarze wówczas zaczynają one się burzyć, aż w końcu ulegają zepsuciu.
Leczenie: Skuteczne środki to dieta, zioła, puszczanie krwi oraz bańki i masaże. Leki i diety winny być: dla flegmatyków – rozgrzewające, dla sangwiników – ochładzające, dla choleryków – osuszające, dla melancholików – nawilżające.

  Arystoteles ze Stagiry (384 p.n.e. – 322 p.n.e.) – największy, obok Platona, filozof grecki. Jego teorie panowały niepodzielnie jako dogmaty przez 15 stuleci na wszystkich uniwersytetach Europy, m.in. na Sorbonie, Oxfordzie, Norymberdze i Bazylei.
Twierdził, m.in. że:
– Ziemia jest centrum kosmosu, wokół niej obracają się po kołowych orbitach gwiazdy (teoria geocentryczna),
– Kamień spada, bo jego miejsce jest na dole, ogień się unosi, bo jego miejsce jest na górze. Nie ma oddziaływania na odległość (siła).
– Małe stworzenia, takie jak owady, skorupiaki i ryby, powstają samorodnie (bez jaj i zapłodnienia) wprost z ziemi, mułu i piasku. Również zwierzęta wyższe powstawały w sposób samorzutny. U ludzi płód powstaje z nasienia mężczyzny, kobieta dostarcza jedynie pożywki dla męskiego nasienia. Jeśli męskie nasienie jest silne – rodzi się mężczyzna, jeśli słabe – kobieta.
– Skamieliny powstają w wyniku działania „plastycznej siły” kryjącej się w ziemi. Z wyziewów ziem wilgotnych powstają metale, suchych – skamieliny.
– Siedzibą rozumu jest serce, a mózg i płuca chłodzą organizm.

  Roger Bacon (ok. 1214–1292) – jeden z najwybitniejszych filozofów średniowiecznych (doctor mirabilis), naukowiec, wynalazca okularów.
– Widmo światła padającego na pryzmat jest właściwością pryzmatu, a nie światła.
– Wytłumaczenie wszystkich zjawisk fizykalnych jest kwestią kilku najbliższych lat.

  William Harvey (1578–1657) – sławny anatom, fizjolog, odkrywca zasady krążenia krwi
Twierdził, że:
– Każda samica ma jaja w macicy, które dojrzewają i przekształcają się w embrion. Embrion wzrasta i następuje poród.
– Sperma działa na odległość, nie przenikając do jaja, zapładnia je przez „zarażenie”.

  Johannes Kepler (1571–1630) – jeden z najwybitniejszych astronomów doby renesansu, autor praw ruchu planet Układu Słonecznego (Ostatecznie zawdzięczamy mu odkrycie, że planety poruszają się po torach eliptycznych, co z kolei Einstein zmienił na ruch po liniach prostych w przestrzeni zakrzywionej przez obecność naszej gwiazdy).
Twierdził, że:
– Ukryty ład Układu Słonecznego opiera się na bryłach doskonałych, czyli takich które mają wszystkie ściany identyczne i dają się wpisać w kule (czworościan, sześcian, ośmiościan, dwunastościan, dwudziestościan); system kopernikański jest lepszy od ptolemeuszowego, ponieważ jest w nim tylko sześć planet, a pomiędzy nimi pięć „odległości” (u Ptolemeusza było siedem planet), a liczby 6, a także 5 są święte;
– Średnie prędkości kątowe planet są proporcjonalne do nut muzycznej gamy (kwinty, tercje małe i wielkie); według dzisiejszych kryteriów był zagorzałym numerologiem, a harmonia była dla niego pojęciem matematycznym; ponieważ ruch Ziemi odpowiada tonom MI, FA, MI na pięciolinii stąd wnioskował, że jest ona siedzibą nędzy i głodu.
- Ze Słońca emanuje siła magnetyczna; Słońce obraca się wokół osi, natomiast Księżyc nie obraca się wokół osi ponieważ nie ma satelity.
– Księżyc zamieszkały jest przez ogromne węże, z których wiele ma skrzydła.

  Tycho de Brahe (1546–1601) – jeden z największych astronomów, konstruktor instrumentarium astronomicznego.
Twierdził, że:
- w centrum wszechświata znajduje się nieruchoma Ziemia, a wszystkie inne planety krążą wokół Słońca („Ziemia jest zbyt duża i ciężka, by zrobić z niej gwiazdę i oprowadzać po przestworzach”).
- rozbłysk Supernowej w 1572 r. zwiastował według niego nadejście wojen, epidemii, jadowitych węży, niedostatku i wszelakich nieszczęść (te przewidywania uczyniły go sławnym).

  Galileusz (1564–1642) – twórca podstaw nowożytnej fizyki.
Twierdził, że:
– Komety są optycznym złudzeniem, odbiciem unoszących się z ziemi oparów.
– Na księżycu są morza, góry i zagłębienia. Wokół księżyca krążą cztery planety tzw. satelity medycejskie (wnioski te sformułował po obserwacji nieba przez skonstruowany przez siebie teleskop).
– Przypływy i odpływy  są konsekwencją obrotowego ruchu Ziemi. Woda, jako bardziej ruchliwa, przesuwa się trochę szybciej niż lądy i zgodnie z zasadą wahadła „wyhamowuje” raz na dzień, w południe.
̶  Nigdy nie zaakceptował orbit eliptycznych odkrytych przez Keplera.
– Odrzucał oddziaływanie na odległość (siła, grawitacja) jako „astrologiczny przesąd” i „właściwość magiczną”.
- Najwyższe góry na Ziemi nie przekraczają wysokości jednej mili tj. ok. 1,5km.

  Jan Baptysta van Helmont (1579-1644) – flamandzki chemik i fizjolog, autor wysoko cenionych prac z fizjologii roślin.
Podał przepis podał przepis na wytworzenie, dzięki „sile witalnej”, w ciągu 21 dni myszy z ziarna zboża i brudnej koszuli przesiąkniętej ludzkim potem.

 

Kartezjusz (1596–1650) – jeden z najwybitniejszych uczonych XVII w., uważany za prekursora nowożytnej kultury umysłowej.
Twierdził, że:
– Wszechświat wypełniony jest „materią delikatną” (maleńkie drobiny mające kształt kulek, które stale się obracają) i wszelkie oddziaływania następują przez zmianę ciśnienia tej materii. Oddziaływanie na odległość (siła) nie istnieje.
– W środku Ziemi jest podziemny ocean, na nim unosi się skorupa ziemska, która popękała i częściowo pozapadała się (co ma wyjaśniać jej nierówne ukształtowanie).
– Wszystkie przejawy życia, to skutki działania sił mechanicznych, pneumatycznych i hydraulicznych wyzwalanych przez zespoły kółek zębatych, rurociągi, pompy, sprężyny, bloczki, dźwignie, kołowrotki, miechy etc. Paliwem dla tego mechanizmu jest krew, zdolna do przemian w subtelniejsze ciecze na skutek wrzenia lub fermentacji wewnątrz serca i mózgu.
– Ciężar w próżni nie istnieje. Próżni zresztą nigdzie we wszechświecie nie ma.
– Ziemia początkowo była gwiazdą, potem stopiła się i ochłodziła, ale jadro ma wciąż rozżarzone.

  Isaac Newton (1643–1727) – uważany za największego uczonego wszechczasów, autor m.in. prawa powszechnego ciążenia, twórca podstaw mechaniki klasycznej.
Twierdził, że:
– Można przez przemiany chemiczne rożnych metali uzyskać złoto. Zamykał się na całe noce w laboratorium, gdzie często zasypiał ze zmęczenia. Pozostawił po sobie stosy notatek z alchemicznymi i magicznymi formułami.
– Dyskredytował i ośmieszał teorie falową światła Huygensa. Światło według niego jest tylko strumieniem cząstek (i nie jest falą).
– Gwiazdy są niezmienne i nieruchome.
– Telepatia, grawitacja czy leczenie ran na odległość są oddziaływaniami, które mają wspólny rdzeń np. obkładanie różnymi opatrunkami broni, z której postrzelono ofiarę, miało wpływać na szybsze gojenie rany u ofiary.