Z niczego

.

.

czyli jak powstaje pieniądz międzynarodowy

.

.

     Każdy towar i usługa zaspakaja naszą potrzebę i przez to ma jakąś wartość. Wartość jest pojęciem subiektywnym, każdy z nas ma własną hierarchię. Na Saharze bezcenną wartość ma woda, bo bez niej tam nie przeżyjemy, a na terenach silne zurbanizowanych – surowce energetyczne, które służą do ogrzewania domów i poruszania pojazdów. Dla biedaka cenny jest chleb i łóżko, na którym może złożyć obolałe członki na noc, a dla bogacza – dzieła sztuki i aktywa. Dla uzależnionego bezcenny jest alkohol czy narkotyki, a dla matki – bezcennym jest jej dziecko. Hierarchia potrzeb jest zmienna w czasie i przestrzeni, i zależna od podmiotu, którego dotyczy.

money_01     Najczęściej zaspokojenie naszych własnych potrzeb zależy od postawy innych. W tym celu możemy innych zmusić do oczekiwanego przez nas działania używając siły (wojna), albo perswazji odwołując się przy tym do hierarchii wartości i autorytetów (religia). Możemy w końcu dać komuś kto zaspakaja nasze własne potrzeby możliwość skorzystania ze służebności innych w celu zaspokojenia jego własnych potrzeb. Przez to dzisiejszy dostawca dóbr dla nas jutro stanie się odbiorcą dóbr od innych.   

.

     W powszechnym odczuciu pieniądz jest środkiem, za który możemy nabywać money_edobra. Możemy nabyć chleb, który zaspokoi nasz głód, samochód – pozwoli nam się przemieszczać, alkohol – wprawić się w dobry nastrój, ciuch – przystroić się, kosmetyk – wyeksponować urodę … a także doświadczyć służebności innych: lekarza, który nas leczy, policjanta – zapewni bezpieczeństwo, kapłan – utwierdzi nas w wierze w życie wieczne, a grabarz – zakopie nasze poddane rozkładowi doczesne szczątki. Każdy towar i każdą usługę możemy nabyć za pieniądze.

.

     Czym są pieniądze? Są procedurą służącą społecznej wymianie dóbr. Mogą, ale nie muszą mieć wartości samej w sobie. Dopóki pieniądz był bity z metalu jego wartość wymienna zależała wprost od zawartości w nim szlachetnego kruszcu (złota, srebra). W epoce pieniądza papierowego miał także pokrycie, w różnym stopniu, w złocie lub srebrze zdeponowanych w bankach centralnych (Gold Standard, Gold Exchange Standard). Współcześnie, pieniądz, który niemal w całości ma formę elektronicznie generowanych zapisów cyfrowych nie ma żadnej wartości materialnej, służy tylko do wymiany dóbr. Gdyby ilość wytwarzanych dóbr uległa redukcji wraz z nią zniknęłaby odpowiadająca jej część pieniądza.

.

     Pieniądz jest po to, aby dobra mogły znaleźć nabywców. Dobra, w postaci towarów i money_fusług, produkowane są stale. I dlatego stale „produkujemy” coraz więcej i więcej pieniędzy, żeby te dobra móc „zakupić”. Jeśli nie „wyprodukujemy” dodatkowych pieniędzy to zahamujemy proces wytwarzania wciąż nowych dóbr. Te wciąż „produkowane” dodatkowe pieniądze kreują nasze wciąż nowe potrzeby i pozwalają zrealizować nieraz głęboko skrywane marzenia.

.

     Pieniądze są tylko obietnicą służebności innych ludzi dla zaspokojenia naszych własnych potrzeb. Będąc dysponentem pieniędzy mogę otrzymać towary wytworzone przez innych ludzi oraz pracę przez nich świadczoną. Mogę zrealizować moje marzenie. Mogę zaprowadzić dowolny porządek świata. Mogę wmówić innym ludziom wymyśloną przeze mnie hierarchię wartości. Taką władzę dają pieniądze.

.

     Kto jednak ma taką władzę? Ten kto „produkuje” pieniądze. Producent pieniędzy nie jest niczym limitowany. Dopóki ludzie wierzą, że za pieniądze są w stanie nabyć służebność innych (ich towary i usługi) dopóty można produkować pieniędzy do woli.

.

     Światowy porządek finansowy oparty jest tylko na tej wierze w możliwości nabywcze pieniądza. Pieniądze powstają z niczego. Rodzą się przez decyzje polityków, money_1którzy potrzebują ich dla realizacji różnych, mniej i bardziej politycznych, projektów. Banki komercyjne nie mają żadnych zapasów złota w skarbcach, bo mieć nie muszą. Jedynym realnym zabezpieczeniem kreowanych przez nie pieniędzy są nieruchomości (posiadane przez nie papiery wartościowe mają fizyczną wartość pomalowanego papieru). Banki centralne mają wprawdzie zapasy złota, ale pokrywają one zaledwie promile ilości pieniądza w obiegu. To złoto centralnych banków jest trochę jak wisienka na torcie, każdy ją widzi, ale i bez niej tort ma wystarczająco walorów smakowych, zapachowych i wzrokowych. I bez tej wisienki tort będzie tortem.

.

     Dwie największe światowe instytucje finansowe Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy powstały dosłownie z niczego.W Banku Światowym kapitał zakładowy składał się z kapitału wpłaconego przez poszczególne państwa – 10% oraz funduszu gwarancyjnego – 90%. Kapitał wpłacony uiszczany był przez państwa w złocie lub dolarach (1%) i w walucie własnej członka (9%). Fundusz gwarancyjny (90%) powstawał z tytułu emitowanych obligacji. Obligacje sprzedawane były na rynkach kapitałowych, głównie USA, Niemiec, Japonii i państw arabskich. ● W Międzynarodowym Funduszu Walutowym kapitał stanowiły wpłaty członków: 75% w walucie własnej i 25% w złocie lub dolarach.

Jak widać kapitały własne tych instytucji to tylko papiery i zapisy cyfrowe.

.

     Bank Światowy ma za zadanie głównie pomoc w odbudowie gospodarek narodowych. Tą misję realizuje z różnym powodzeniem. Ocenia się, że zaledwie 40% udzielonych przez Bank Światowy kredytów zakończyło się powodzeniem. Większość kredytów wpędziła państwa kredytobiorców w tarapaty finansowe. Efektem tego jest coraz większa zależność biednych państw od decyzji zapadających w Banku Światowym. A że bankiem tym, ze względu na wielkość udziałów, zarządzają Stany Zjednoczone, więc polityka państw biednych zależna jest od decyzji podejmowanych w Waszyngtonie.

.

money_3     Międzynarodowy Fundusz Walutowy miał z kolei zajmować się kwestiami rozwoju i stabilizacji ekonomicznej na świecie. Obecnie jest największą organizacją finansową świata, zrzesza 187 państw. Z pomocy MFW, co znamienne, najczęściej korzystają Stany Zjednoczone oraz Francja i Wielka Brytania. Polska korzysta także, m.in. 18 stycznia 2013 r. Rada Wykonawcza MFW zatwierdziła wniosek polskich władz o udostępnienie Elastycznej Linii Kredytowej w wysokości 22 mld SDR, czyli równowartość ok. 33,8 mld dolarów.

.

     Przywołany powyżej SDR (Special Drawing Right) jest pieniądzem emitowanym przez MFW. Można go używać w transakcjach bezgotówkowych między państwami członkowskimi, z MFW oraz w transakcjach z 16 organizacjami i instytucjami upoważnionymi przez Fundusz do ich posiadania. SDR można też używać do zakupu innych walut.

.

     SDRy powstały przez przyjęcie pierwszej poprawki do statutu MFW, która została uchwalona 31 maja 1968 r. Nabrała ona mocy obowiązującej po ratyfikowaniu przez państwa członkowskie dysponujące 80% głosów, co nastąpiło 28 lipca 1969 r. MFW przydziela SDR państwom członkowskim, proporcjonalnie do ich kwot udziałowych w kapitale zakładowym.

.

.      MFW kilkakrotnie wykreowało z niczego SDRy obdzielając nimi członków. ● Po raz imf_konieczniepierwszy było to w okresie 1970-1972. Rozdzielił wówczas sumę 9,3 mld SDRów. Kolejne razy to: ● 1979-1981 – 12,1 mld SDR, ● sierpień 2009 r. – 161,2 mld SDR, ●  wrzesień 2009 r. – 21,4 mld SDR, ● po marcu 2011 r. – 20,8 mld SDR. Szacuje się, że od marca 2011 r. w obiegu znajduje się 238,3 mld SDRów, a w 2013 r. według przewidywań samego MFW ich ilość miała wzrosnąć do 478,3 mld SDRów (Major Expansion of IMF Borrowing Arrangements Takes Effect, Boosting Resources for Crisis Resolution). Rozdział tych wymyślonych pieniędzy następuje proporcjonalnie do kwot udziałowych poszczególnych państw, to oznacza, że w 2009 r. USA powinny były otrzymać około 31 mld SDRów, a Polska zaledwie około 2 mld SDRów. Dobre jednak i to, darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby.

.

     Członkostwo w MFW dla bogatych opłaca się po wielokroć. Po pierwsze dlatego, że państwa te, proporcjonalnie do kwot udziałowych, w największym stopniu obdarowywane są tworzonymi przez MFW pieniędzmi. Po drugie, dlatego, że obsada stanowisk decyzyjnych najwyższych szczebli jest proporcjonalna do kwot udziałowych, o polityce MFW decydują kraje najbogatsze. Po trzecie … polityka kredytowa.

.

     Udzielanie kredytu przez MFW polega na kupnie przez państwo kredytobiorcy walut money_aobcych za własną walutę. Po określonym czasie państwo kredytobiorcy zobowiązane do odkupienia swojej waluty i zapłaty SDR lub walutami określonymi przez fundusz. Wymierna korzyść jest i dla MFW, i właściciela waluty. Efekt dodatkowy polega na konieczności wdrożenia przez państwo kredytobiorcy, zazwyczaj przy drugiej transzy, tak zwanego programu stabilizacyjnego, który obejmuje m.in. otwarcie rynku kredytobiorcy na napływ kapitału zagranicznego i zniesienie ograniczeń walutowych. To prowadzi do bezpośredniego uzależnienia biednego kredytobiorcy od bogatego państwa-decydenta MFW.

.

     Każdy pieniądz, zarówno ten prywatny w naszych gospodarstwach domowych, jak i ten międzynarodowy używany  w rozrachunkach między państwami, ma formę wyłącznie zapisu cyfrowego. Nie ma żadnej formy materialnej. Powstaje tylko jako zamysł. Ten, kto go wymyśla jest beneficjentem płynących z tego korzyści. A pozostali płacą za prawo przyłączenia do „łańcuszka wyznawców”, im dalej od źródła tym większe koszty i mniej korzyści. Ale jak na razie nie ma alternatywy dla pieniądza i wszyscy posłusznie ustawiają się w szeregu oczekujących.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>